هنگامی که خانه را برای مدتی ترک میکنیم، چه برای یک سفر کوتاه و چه برای تعطیلات طولانیتر، پرسشی اساسی در زمینه ایمنی خانه مطرح میشود: کدام لوازم خانگی را باید از برق کشید و کدام یک را میتوان در حالت متصل به برق رها کرد؟ در حالی که یخچالها به دلیل ضرورت حفظ مواد غذایی باید همیشه روشن بمانند، وضعیت سایر دستگاهها، از توستر گرفته تا قهوهساز، کمتر روشن است. عدم توجه به این موضوع میتواند خطرات قابل توجهی، از جمله آتشسوزی، به همراه داشته باشد.
برای درک بهتر ریسکهای مرتبط با لوازم خانگی متصل به برق، با جری پون، مهندس برق ارشد در شرکت Red Dog Engineering، گفتگو کردیم. او تأکید کرد که برخی دستگاهها به مراتب بیشتر از دیگران خطرآفرین هستند. رعایت یک اصل ساده میتواند به طور چشمگیری ایمنی خانه را افزایش دهد: «اگر دستگاهی داغ میشود، توان زیادی مصرف میکند یا سیم آن وضعیت نامناسبی دارد، آن را از برق بکشید. این آسانترین عادت ایمنی است که میتوانید اتخاذ کنید.» در حالی که وسایل الکترونیکی کممصرف مانند شارژرهای تلفن، ساعتهای زنگدار و لپتاپها معمولاً مشکلی برای ماندن در پریز ندارند، برخی دستگاهها نیازمند دقت و توجه بیشتری هستند.
دستگاههای پرخطر که باید هنگام ترک خانه از برق کشید
برخی دستگاهها به دلیل نحوه کارکرد یا توان مصرفی بالا، پتانسیل بیشتری برای ایجاد خطر در زمان عدم حضور ما در خانه دارند. این خطر میتواند ناشی از نقص فنی داخلی، فرسودگی سیمها یا استفاده نادرست از آنها باشد. در ادامه به معرفی این دستگاهها و دلایل لزوم جداسازی آنها از منبع تغذیه میپردازیم.
پون اشاره میکند که یکی از مشکلات رایج، اتصال دستگاههای پرمصرف به سهراهیهای ارزانقیمت یا پریزهای کهنه و لق است و سپس ترک خانه. اینجاست که مشکلات شروع میشوند. بنابراین، شناسایی و رسیدگی به این دستگاهها اولویت اصلی در حفظ ایمنی خانه است.
۱. هیترهای فضایی (Space Heaters)
هیچ دلیلی وجود ندارد که چرا هیترهای فضایی در صدر فهرست ما قرار دارند. استفاده نادرست از این دستگاهها، خطر آتشسوزی قابل توجهی را به همراه دارد. بر اساس گزارش انجمن ملی حفاظت از آتشسوزی (NFPA)، بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳، آتشنشانان در سراسر ایالات متحده به طور تخمینی با ۳۸,۸۸۱ آتشسوزی مرتبط با تجهیزات گرمایشی خانگی مواجه شدهاند که ۲۹ درصد این آتشسوزیها مربوط به هیترهای فضایی و اجاقهای گرمایشی بوده است.
برای جلوگیری از تبدیل شدن به بخشی از این آمار، هرگز هیتر فضایی خود را به سیم سیار وصل نکنید و همیشه قبل از ترک خانه یا زمانی که از آن استفاده نمیکنید، آن را از پریز برق جدا نمایید. حتی دستگاههایی که دارای ویژگیهای ایمنی مانند قطع خودکار در صورت واژگونی هستند، نباید بدون نظارت رها شوند، به خصوص اگر روی سطوح قابل اشتعال مانند فرش قرار گرفته باشند.
۲. سرخکنهای هوا (Air Fryers)
این دستگاههای رومیزی، افزودنی عالی برای آشپزخانه شما محسوب میشوند، اما باید دقیقاً با همان دقت و احتیاطی که برای هیتر فضایی به کار میرود، با آنها برخورد کرد. این بدان معناست که هرگز آنها را به سیم سیار وصل نکنید و زمانی که استفاده نمیشوند، حتی اگر خاموش باشند، از برق نکشید.
پون توضیح میدهد: «خاموش بودن همیشه به معنای امن بودن نیست.» «برخی دستگاهها حتی در حالت خاموش نیز برق دریافت میکنند، بهخصوص دستگاههایی که دارای حالت آمادهبهکار (standby mode)، نمایشگر دیجیتال یا کنترل از راه دور هستند. نگرانی اصلی [در مورد] دستگاههای تولیدکننده گرما، حتی در حالت خاموش، این است که نقص فنی در دستگاه یا سیم میتواند مشکلساز شود اگر به برق متصل باشد.»
۳. واحدهای تهویه مطبوع قابل حمل (Portable AC Units)
واحدهای تهویه مطبوع قابل حمل به عنوان دستگاههای «پرمصرف» شناخته میشوند. بنابراین، حتی اگر گرما تولید نکنند، باز هم باید هنگام ترک خانه از برق کشیده شوند. این دستگاهها معمولاً به دلیل نیاز به جریان برق بالا، میتوانند بار زیادی را بر روی سیمکشی خانه تحمیل کنند و در صورت نقص، خطر جدی ایجاد نمایند.
۴. ابزارهای حالتدهنده مو
اگرچه سشوارها، اتوهای مو و فرکنندههای مو دارای کلید خاموش هستند، اما این بدان معنا نیست که میتوان آنها را حتی در حالت خاموش، متصل به برق رها کرد. همانطور که پون توضیح داد، کلید خاموش ممکن است دچار نقص شود و این خود یک خطر ایمنی محسوب میشود. این دستگاهها اغلب به سرعت داغ میشوند و در صورت عدم قطع برق، حتی در حالت خاموش، میتوانند به دلیل اتصالی سیم یا نقص داخلی، مشکلساز شوند.
۵. قهوهسازهای قدیمی
قهوهسازهای قدیمیتر نسبت به مدلهای جدیدتر، ریسک بیشتری دارند، زیرا ممکن است فاقد قابلیت خاموش شدن خودکار باشند. این بدان معناست که اگر فراموش کنید آنها را خاموش کنید یا هنگام خروج از خانه از برق بکشید، احتمال داغ شدن بیش از حد آنها وجود دارد.
صرف نظر از سن دستگاه، بسیاری همچنان توصیه میکنند که برای لایه حفاظتی بیشتر، قهوهساز را از پریز برق جدا کنید. این اقدام حتی برای مدلهای جدیدتر نیز توصیه میشود تا اطمینان حاصل شود که هیچگونه خطر بالقوهای وجود ندارد.
۶. لامپها و دستگاههایی با سیم قدیمی
همانطور که گفته شد، «قانون سرانگشتی» پون این است: «اگر دستگاهی داغ میشود، توان زیادی مصرف میکند یا سیم آن وضعیت نامناسبی دارد، آن را از برق بکشید.»
سیمهای قدیمی یا «مشکوک»، همانطور که پون توصیف میکند، در صورت ساییدگی یا پارگی میتوانند خطر آتشسوزی ایجاد کنند. همین امر در مورد پریزهای قدیمی نیز صدق میکند. بهترین کار این است که قبل از استفاده، این موارد توسط یک برقکار معتبر تعویض شوند. در غیر این صورت، استفاده از لامپها یا دستگاههایی که سیمهای فرسوده دارند، حتی اگر در ظاهر مشکلی نداشته باشند، باید با احتیاط فراوان صورت گیرد و در صورت امکان، پس از هر بار استفاده از برق کشیده شوند.
۷. توسترها
مانند قهوهسازها، توسترها نیز خطر آتشسوزی نسبتاً کمی دارند، اما در چنین مواردی، همیشه بهتر است جانب احتیاط را رعایت کرد. هیچگاه نمیتوان پیشبینی کرد که چه زمانی ممکن است اتصال کوتاه در دستگاههای متصل به برق رخ دهد.
پون نتیجهگیری میکند: «خلاصه این است: دستگاههایی که گرما تولید میکنند یا موتور دارند، مواردی هستند که من هرگز آنها را در زمان غیبت خود به برق متصل نمیگذارم.» وی در ادامه میافزاید: «اگر مشکلی پیش بیاید، [مشکل] به سرعت اتفاق میافتد.» علاوه بر این، تجمع خرده نان در داخل توستر میتواند به مرور زمان خطر آتشسوزی را افزایش دهد، بنابراین تمیز نگه داشتن آن نیز اهمیت دارد.
الکترونیکهای کوچکتر چطور؟
در مورد مانیتورهای کامپیوتر، شارژرهای تلفن، تلویزیونها و ساعتهای زنگدار، پون معتقد است که این دستگاهها همان نوع خطر را ایجاد نمیکنند و حتی در زمان عدم حضور شما در خانه، میتوانند متصل به برق باقی بمانند.
او میگوید: «این دستگاهها جریان زیادی مصرف نمیکنند و به طور کلی اگر سیمها و پریزها در وضعیت خوبی باشند، خطر آتشسوزی ایجاد نمیکنند.» با این حال، همیشه توصیه میشود که از سلامت سیمها و دوشاخهها اطمینان حاصل کنید و در صورت مشاهده هرگونه آسیبدیدگی، دستگاه را از برق بکشید و نسبت به تعمیر یا تعویض آن اقدام نمایید.
تحلیل تاثیر
این توصیهها، گرچه ممکن است ساده به نظر برسند، اما نقشی حیاتی در پیشگیری از حوادث خانگی ایفا میکنند. با توجه به افزایش استفاده از لوازم خانگی متنوع و پرمصرف، آگاهی عمومی نسبت به ریسکهای الکتریکی و اتخاذ عادات ایمنی صحیح، امری ضروری است. عدم توجه به این نکات میتواند علاوه بر خسارات مالی، منجر به صدمات جانی نیز شود. بنابراین، بازنگری دورهای در وضعیت اتصالات الکتریکی خانه و پایبندی به اصول ایمنی، گامی مهم در جهت تأمین آرامش خاطر و حفظ امنیت ساکنین خانه محسوب میشود.
