دانشمندان در تلاشی نفسگیر و حیاتی برای جلوگیری از انقراض یکی از نادرترین گونههای درختی جهان، در حال جمعآوری بذر از تنها نمونه باقیمانده آن هستند. این درخت که به سختی در دامنه صخرهای در جزیره «رابینسون کروزو» در سواحل دورافتاده شیلی جان گرفته است، نمادی از تلاشهای جهانی برای حفظ تنوع زیستی در آستانه انقراض است.
تصویری که توسط باغ گیاهشناسی سلطنتی بریتانیا منتشر شده، تلاشهای متخصصان را برای بازیابی بذرها با استفاده از یک تور غولپیکر از تنها نمونه وحشی شناخته شده درخت Dendroseris neriifolia، بومی جزایر خوان فرناندز شیلی، نشان میدهد. این اقدام، اهمیت فوقالعاده تلاشها برای حفظ گونههای گیاهی در معرض خطر جدی را برجسته میسازد، بهویژه در شرایطی که گرمایش جهانی ناشی از فعالیتهای انسانی، این موجودات را بیش از پیش در معرض تهدید قرار داده است.
آخرین امید برای بقای یک گونه منحصربهفرد
درخت Dendroseris neriifolia به شدت تحت تأثیر از دست دادن زیستگاه، هجوم گونههای مهاجم و تلاشهای ناموفق پیشین برای بقا قرار گرفته است. این مسئله، چالشی جدی برای دانشمندان و سازمانهای حفاظت از محیط زیست محسوب میشود. باغ گیاهشناسی سلطنتی کیو در نزدیکی لندن، در بیانیهای اعلام کرده است که این گونه گیاهی، نمونهای منحصربهفرد با تاریخچه طبیعی خاص خود است و حفظ آن، گامی مهم در جهت جلوگیری از انقراض آن محسوب میشود.
با وجود تمام این موانع، تلاشهای اخیر برای جمعآوری بذر، نتایج امیدوارکنندهای به همراه داشته است. بیست و نه بذر بازیابی شده که از این تعداد، ۲۵ بذر پس از تجزیه و تحلیل اشعه ایکس توسط دانشمندان باغ گیاهشناسی، دارای قابلیت جوانه زنی تشخیص داده شدهاند. در حال حاضر، هفت نهال در حال استقرار هستند که نشان میدهد این تلاشهای نهایی ممکن است به نتیجه مطلوب برسد و بقای این گونه را تضمین کند.
چالشهای پیشین و تلاشهای مستمر برای احیا
این اولین بار نیست که دانشمندان برای تضمین بقای درخت Dendroseris neriifolia اقدام میکنند. تا سال ۱۹۸۰، تنها هفت نمونه وحشی بازمانده پس از کاهش شدید جمعیت وجود داشت. محیطبانان در دهه ۱۹۹۰ تلاشهایی برای بازیابی این گونه انجام دادند و در اوایل دهه ۲۰۰۰ نیز اقدامات بازمعرفی گونه صورت گرفت که در نهایت ناموفق بود. این تاریخچه، نشاندهنده دشواریهای فراوان در حفظ و احیای این گونه گیاهی نادر است.
در حال حاضر، کوچکترین اشتباهی میتواند منجر به انقراض این گونه شود. علاوه بر خطر سقوط احتمالی درخت از صخره، تنها یک نمونه از این درخت در حال حاضر در باغ گیاهشناسی VerdeNativo در شیلی در حال رشد است. این وضعیت، بر فوریت و حساسیت عملیات کنونی میافزاید و نیاز به همکاریهای بینالمللی را بیش از پیش آشکار میسازد.
همکاریهای علمی برای جلوگیری از انقراض
دیگو پننکامپ، دانشمند باغ گیاهشناسی VerdeNativo، در بیانیهای اعلام کرد: «این یک مسابقه با زمان است. این همکاری بینالمللی برای حمایت از آخرین فرد باقیمانده میتواند از انقراض گونهای که نماینده یک تبار منحصربهفرد با تاریخ طبیعی خاص خود است، جلوگیری کند.» این گفته، بیانگر اهمیت همکاریهای علمی و جهانی در مواجهه با بحران انقراض گونهها است.
بر اساس تحقیقاتی که پیشتر منتشر شده، در ۲۵۰ سال گذشته، تعداد گونههای گیاهی منقرض شده دو برابر مجموع گونههای پرندگان، پستانداران و دوزیستان بوده است. این آمار تکاندهنده، نشاندهنده یک فقدان بزرگ در تنوع زیستی است که اغلب کمتر به آن پرداخته میشود و اهمیت تلاشهایی نظیر نجات درخت Dendroseris neriifolia را دوچندان میکند.
