در دنیای دیجیتال امروز، محافظت از کودکان در برابر محتوای نامناسب و پلتفرمهای ممنوعه، یکی از چالشهای اساسی والدین و نهادهای نظارتی است. با وجود تلاشهای فراوان برای پیادهسازی سیستمهای راستیآزمایی سنی، به نظر میرسد کودکان راههای خلاقانهای برای دور زدن این موانع پیدا کردهاند. گزارشی جدید حاکی از آن است که بخش قابل توجهی از کودکان در بریتانیا، با استفاده از ترفندهایی چون کشیدن سبیل یا وارد کردن تاریخ تولد جعلی، موفق به دسترسی به شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای بازی آنلاین شدهاند.
این یافتهها نشان میدهد که بیش از یک سوم کودکان بریتانیایی توانستهاند بر موانع راستیآزمایی سنی که به موجب «قانون ایمنی آنلاین» (Online Safety Act) برای حفاظت از کودکان در برابر سایتهای پورنوگرافی، شبکههای اجتماعی و سایر پلتفرمهای آنلاین ایجاد شده، غلبه کنند. این قانون، پلتفرمها را موظف به بررسی سن کاربران کرده است، به طوری که حداقل سن برای استفاده از شبکههای اجتماعی ۱۳ سال و برای سایتهای پورنوگرافی ۱۸ سال تعیین شده است.
شکافهای موجود در راستیآزمایی سنی
تحقیقات جدید نشان میدهد که از هر شش والد، یک نفر به فرزند خود در عبور از این سیستمهای راستیآزمایی کمک کرده است. کودکان با «فریب دادن» پلتفرمها، خود را بزرگتر از سن واقعیشان جا میزنند. برخی والدین نیز اعتراف کردهاند که فرزندانشان را در حالی که سعی داشتند با مداد ابرو سبیل بکشند تا خود را بزرگتر نشان دهند، مشاهده کردهاند. یکی از مادران در این باره گفته است: «پسرم را دیدم که داشت با مداد ابرو روی صورتش سبیل میکشید و سیستم او را ۱۵ ساله تأیید کرد.»
یافتههای پژوهش سازمان «اینترنت مَترز»
بر اساس این گزارش که توسط سازمان ایمنی آنلاین «اینترنت مَترز» (Internet Matters) منتشر شده، حدود نیمی از کودکان اعلام کردهاند که اخیراً مجبور به تأیید سن خود در یک پلتفرم شبکه اجتماعی یا بازی آنلاین شدهاند. از میان ۱۰۰۰ کودک بریتانیایی که در این نظرسنجی شرکت کردهاند، ۴۶ درصد معتقدند که سیستمهای راستیآزمایی سنی به راحتی قابل دور زدن هستند و ۳۲ درصد نیز اذعان کردهاند که خودشان این کار را انجام دادهاند.
این گزارش همچنین بیان میکند که ۴۹ درصد از کودکان اخیراً با محتوای مضر آنلاین مواجه شدهاند. این آمار زنگ خطری جدی برای والدین و نهادهای مسئول است و نشان میدهد که سیستمهای فعلی نتوانستهاند به طور کامل از کودکان محافظت کنند.
واکنشها و اقدامات قانونی
گزارش سازمان «اینترنت مَترز» با وجود این یافتهها، اذعان دارد که تغییرات ایجاد شده در «قانون ایمنی آنلاین» «شروع به بهبود محیطهای آنلاین کودکان کرده است»، اما خواستار پاسخگویی نهادهای نظارتی و پلتفرمها توسط دولت شده است. این سازمان تأکید کرده است: «کودکان همچنان با نرخ غیرقابل قبولی با محتوای مضر روبرو هستند، در حالی که اقدامات راستیآزمایی سنی اغلب در عمل ناکارآمد یا به راحتی قابل دور زدن هستند.»
این سازمان از دولت خواسته است تا اجرای صحیح قوانین موجود را تضمین کرده و در مواردی که این قوانین رعایت نمیشوند، نهادهای نظارتی و پلتفرمها را پاسخگو سازد. همچنین، تأکید شده است که باید شکافهای قانونی بدون تأخیر برطرف شوند.
در همین راستا، دولت در حال بررسی پیشنهادهایی برای اعمال طیف وسیعی از محدودیتها و سنین مجاز برای استفاده کودکان زیر ۱۶ سال از شبکههای اجتماعی است. سخنگوی وزارت علوم، نوآوری و فناوری بریتانیا اعلام کرده است که قانون به طور «شفاف» پلتفرمها را ملزم به محافظت از کودکان در برابر محتوای مضر میکند. او افزود: «شرکتها باید چشم خود را بر روی آسیبهایی که به کودکان میرسد، نبندند. «آفکام» (Ofcom) حمایت کامل ما را برای استفاده از اختیارات اجرایی خود علیه کسانی که قانون را رعایت نمیکنند، دارد.»
آینده قوانین ایمنی آنلاین
سخنگوی این وزارتخانه همچنین اشاره کرد که دولت در حال بررسی «همه چیز از محدودیتهای سنی و ویژگیهای طراحی امنتر» تا «ممنوعیت کامل شبکه اجتماعی» است و بر اساس «آخرین شواهد» عمل خواهد کرد. سخنگوی «آفکام» نیز در این باره گفت: «این گزارش بر اهمیت «قانون ایمنی آنلاین» تأکید میکند. بدون تدابیر حفاظتی مانند بررسیهای دقیق سنی، کودکان به طور معمول در معرض خطراتی قرار گرفتهاند که خود انتخاب نکردهاند و از خدماتی استفاده میکنند که گریز از آنها غیرممکن است. ضعف یا قابلیت دور زدن آسان بررسیهای سنی کافی نیست.»
وی افزود: «در بریتانیا، قوانین ما شرکتهای فناوری را مسئول امنتر کردن پلتفرمهایی که کودکان استفاده میکنند، میداند. در حالی که پیشرفتهایی حاصل شده است، ما صراحتاً اعلام میکنیم که هنوز کارهای بیشتری باید انجام شود. ما از بزرگترین سرویسهای دنیا خواستهایم تا برای محافظت از کودکان بیشتر تلاش کنند و در صورت کوتاهی، تردید نخواهیم کرد که اقدام کنیم.»
تحلیل تأثیر
این گزارش نشان میدهد که شکاف قابل توجهی بین قوانین وضع شده برای حفاظت از کودکان در فضای آنلاین و اجرای واقعی آنها وجود دارد. خلاقیت کودکان در دور زدن سیستمهای راستیآزمایی سنی، همراه با نقش حمایتی برخی والدین، نشاندهنده نیاز به رویکردهای نوآورانهتر و مؤثرتر است. فشار فزاینده بر دولت و نهادهای نظارتی برای اطمینان از اجرای قاطعانه قوانین و همچنین بررسی مجدد و تقویت چارچوبهای قانونی، امری ضروری به نظر میرسد. پلتفرمها نیز باید مسئولیتپذیری بیشتری در قبال امنیت کاربران جوان خود نشان دهند و از فناوریهای پیشرفتهتر و غیرقابل گریز برای راستیآزمایی سن استفاده کنند تا از دسترسی کودکان به محتوای نامناسب جلوگیری شود. این مسئله نه تنها به سلامت روانی و جسمی کودکان مربوط است، بلکه آینده تعامل آنها با دنیای دیجیتال را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
