فناوری، استانداردها و دوام لامپ ال ای دی
فناوری لامپ ال ای دی مبتنی بر پدیده الکترولومینسانس است، جایی که جریان الکتریکی از یک دیود نیمهرسانا عبور کرده و فوتونهای نوری ساطع میکند. اجزای اصلی یک لامپ ال ای دی شامل چیپ LED، درایور (مدار تغذیه)، هیتسینک (خنککننده) و دیفیوزر (پخشکننده نور) است. چیپ LED که معمولاً از مواد نیمهرسانا مانند گالیم نیترید ساخته میشود، هسته تولید نور است. درایور LED وظیفه تبدیل جریان متناوب (AC) برق شبکه به جریان مستقیم (DC) و ولتاژ مناسب برای چیپهای LED را بر عهده دارد؛ کیفیت و پایداری درایور نقش بسزایی در طول عمر و کارایی کلی لامپ ایفا میکند. سیستم خنککننده یا هیتسینک که اغلب از آلومینیوم ساخته میشود، حرارت تولید شده توسط چیپ LED را دفع میکند. مدیریت حرارتی نامناسب یکی از دلایل اصلی کاهش طول عمر و افت کیفیت نور در لامپهای ال ای دی است، زیرا دمای بالا باعث تسریع تخریب مواد نیمهرسانا و افت شار نوری میشود. دیفیوزر نیز وظیفه پخش یکنواخت نور و کاهش خیرگی را دارد.
در خصوص استانداردها، لامپهای ال ای دی باید از مجموعهای از معیارهای بینالمللی و ملی تبعیت کنند تا ایمنی، کارایی و سازگاری زیستمحیطی آنها تضمین شود. استانداردهای IEC (کمیسیون بینالمللی الکتروتکنیک) برای عملکرد، ایمنی الکتریکی و سازگاری الکترومغناطیسی (EMC) از جمله مهمترین آنها هستند. ردهبندی انرژی (مانند A+ و A++) نیز نشاندهنده میزان بهرهوری انرژی لامپ است. گواهینامههایی نظیر RoHS (محدودیت مواد خطرناک) و CE (مطابقت اروپایی) نیز تعهد تولیدکننده به استفاده از مواد غیرسمی و رعایت استانداردهای اتحادیه اروپا را نشان میدهند. در ایران، استانداردهای سازمان ملی استاندارد (ISIRI) نیز برای واردات و تولید این محصولات اعمال میشوند.
دوام و طول عمر لامپهای ال ای دی به چندین عامل بستگی دارد. همانطور که اشاره شد، کیفیت چیپ LED و درایور، و همچنین طراحی موثر سیستم خنککننده، از عوامل حیاتی هستند. نوسانات ولتاژ برق شبکه میتواند به درایور آسیب برساند، بنابراین برخی لامپها دارای محافظ داخلی در برابر ولتاژهای بالا هستند. با گذشت زمان، تمامی لامپهای ال ای دی دچار پدیده افت شار نوری (Lumen Depreciation) میشوند؛ استاندارد L70 به معنای مدت زمانی است که طول میکشد تا شار نوری لامپ به ۷۰ درصد از مقدار اولیه خود کاهش یابد. لامپهای ال ای دی با کیفیت بالا معمولاً دارای L70 بین ۲۵,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰ ساعت هستند. مقاومت در برابر تعداد دفعات روشن و خاموش شدن، ارتعاشات و شوک نیز از مزایای ذاتی فناوری حالت جامد است که دوام فیزیکی آنها را افزایش میدهد. انتخاب لامپهایی با گارانتی معتبر و برندهای شناختهشده میتواند اطمینان خاطر بیشتری در خصوص دوام و عملکرد طولانیمدت فراهم آورد.
