ویژگیهای فنی و انواع لامپ تخلیه ای
لامپهای تخلیه ای بر اساس نوع گاز یا بخار فلز مورد استفاده و فشار کاری به چندین دسته اصلی تقسیم میشوند که هر یک ویژگیهای نوری و کاربردهای خاص خود را دارند. درک این تفاوتها برای انتخاب بهینه لامپ ضروری است.
لامپهای بخار جیوه
این لامپها از بخار جیوه تحت فشار بالا استفاده میکنند و نور آبی متمایل به سبز تولید میکنند. شار نوری آنها در مقایسه با لامپهای جدیدتر کمتر است و شاخص نمود رنگ پایینی دارند، به این معنی که رنگها را به خوبی نمایش نمیدهند. طول عمر آنها متوسط است و برای روشن شدن نیاز به بالاست دارند. کاربردهای اصلی آنها در گذشته شامل روشنایی خیابانها، پارکها و فضاهای صنعتی بود، اما امروزه به دلیل بازده پایینتر و وجود جیوه، کمتر مورد استفاده قرار میگیرند.
لامپهای بخار سدیم
لامپ بخار سدیم کم فشار
این لامپها بالاترین بازده نوری را در میان تمامی لامپها دارند اما نور زرد تک رنگی تولید میکنند که شاخص نمود رنگ آن تقریباً صفر است. این ویژگی آنها را برای کاربردهایی که تشخیص رنگ اهمیت ندارد، مانند روشنایی تونلها و جادهها در شرایط مه آلود، ایدهآل میسازد. طول عمر بسیار بالایی دارند و برای کارکرد نیاز به بالاست و ایگنیتور دارند.
لامپ بخار سدیم پرفشار
این نوع لامپ بخار سدیم نور زرد متمایل به نارنجی تولید میکند که کمی گستردهتر از نوع کم فشار است و شاخص نمود رنگ بهتری (حدود 20-30) دارد. بازده نوری آنها بسیار بالا و طول عمرشان طولانی است. این لامپها به طور گسترده برای روشنایی خیابانها، بزرگراهها، پارکینگها و فضاهای بیرونی که بازده انرژی بالا اولویت دارد، استفاده میشوند. نیاز به بالاست و ایگنیتور دارند و زمان راه اندازی اولیه آنها چند دقیقه است.
لامپهای متال هالید
لامپهای متال هالید با افزودن نمکهای فلزی (هالید) به بخار جیوه کار میکنند. این افزودنیها طیف نوری را گسترش داده و کیفیت رنگ را به طور قابل توجهی بهبود میبخشند. این لامپها شار نوری بسیار بالا، شاخص نمود رنگ عالی (CRI 65-90) و دمای رنگهای متنوع (از گرم تا سرد) را ارائه میدهند. به همین دلیل، برای روشنایی فضاهایی که کیفیت رنگ و شدت نور بالا مهم است، مانند استادیومها، سالنهای ورزشی، فروشگاهها، موزهها و فضاهای صنعتی بزرگ، انتخاب اول محسوب میشوند. لامپهای متال هالید نیز نیاز به بالاست و ایگنیتور اختصاصی دارند و زمان راه اندازی و راه اندازی مجدد طولانیتری نسبت به لامپهای رشتهای دارند.
لامپهای فلورسنت
لامپهای فلورسنت نیز از نوع لامپهای تخلیه ای کم فشار محسوب میشوند. در این لامپها، تخلیه الکتریکی در بخار جیوه باعث تولید اشعه فرابنفش میشود که با برخورد به پوشش فسفری داخلی لامپ، نور مرئی تولید میکند. این لامپها بازده نوری خوبی دارند و در دماهای رنگی مختلف و با CRI بالا در دسترس هستند. آنها برای روشنایی عمومی در محیطهای اداری، تجاری و مسکونی کاربرد فراوان دارند. برای کارکرد نیاز به بالاست (الکترونیکی یا مغناطیسی) و گاهی استارتر دارند.
انتخاب نوع لامپ تخلیه ای باید با توجه به نیازهای خاص هر پروژه از جمله شدت نور مورد نیاز، کیفیت رنگ، بازده انرژی، طول عمر و هزینههای اولیه و نگهداری صورت گیرد. همچنین، در نظر گرفتن تأثیرات زیست محیطی مواد به کار رفته در ساخت این لامپها، به خصوص جیوه، اهمیت فزایندهای یافته است و در بسیاری از موارد منجر به جایگزینی آنها با فناوریهای جدیدتر نظیر LED شده است، اگرچه در کاربردهای خاصی همچنان کارآمد و مقرون به صرفه هستند.