راهنمای تخصصی و جامع سیستم ترمز خودرو و اجزاء آن
مقدمهای بر سیستم ترمز و اهمیت آن
سیستم ترمز در خودرو نه تنها یک ویژگی رفاهی، بلکه مهمترین سیستم ایمنی فعال است که وظیفه حیاتی کنترل سرعت و توقف ایمن وسیله نقلیه را بر عهده دارد. عملکرد صحیح این سیستم وابسته به هماهنگی دقیق بین اجزای مختلفی است که هر یک نقشی منحصربهفرد ایفا میکنند. خرابی یا نقص در هر یک از این قطعات میتواند منجر به کاهش عملکرد ترمز، افزایش مسافت توقف و در نهایت، بروز حوادث ناگوار شود. از این رو، انتخاب و نگهداری صحیح لوازم ترمز امری غیرقابل اغماض برای هر مالک خودرو است.
لنت ترمز: عامل اصلی اصطکاک
لنت ترمز، یکی از پرمصرفترین و حیاتیترین قطعات سیستم ترمز است. این قطعه مسئول ایجاد اصطکاک با دیسک ترمز و تبدیل انرژی جنبشی به انرژی حرارتی است. لنتها از مواد مختلفی نظیر سرامیک، نیمهفلزی و آلی ساخته میشوند که هر یک دارای خواص و کاربردهای متفاوتی هستند. لنتهای سرامیکی معمولاً کمصدا و کمغبار هستند و عملکرد خوبی در شرایط مختلف آب و هوایی دارند، در حالی که لنتهای نیمهفلزی برای خودروهای سنگینتر و رانندگیهای پرفشار مناسبترند و قدرت ترمزگیری بالاتری ارائه میدهند. عمر مفید لنتها به شدت به سبک رانندگی، کیفیت مواد و شرایط جاده بستگی دارد.
دیسک ترمز: سطح تماس و دفع حرارت
دیسکهای ترمز که اغلب از چدن ساخته میشوند، سطح اصلی تماس با لنتها را فراهم میکنند. آنها باید دارای استحکام مکانیکی بالا و توانایی دفع حرارت فوقالعادهای باشند تا در برابر دماهای بسیار زیاد ناشی از اصطکاک مقاومت کنند. دیسکها به دو نوع ساده و شیاردار/سوراخدار تقسیم میشوند. دیسکهای شیاردار یا سوراخدار با بهبود دفع حرارت و گازهای تولید شده توسط لنت، عملکرد ترمزگیری را در شرایط سخت افزایش میدهند و مقاومت در برابر پدیده "فیدینگ" (کاهش عملکرد ترمز به دلیل حرارت بیش از حد) را بهبود میبخشند. انتخاب دیسک مناسب باید با توجه به نوع خودرو و نیازهای عملکردی صورت گیرد.
کالیپر ترمز: قلب مکانیکی سیستم
کالیپر ترمز وظیفه نگهداری لنتها و فشار دادن آنها به دیسک ترمز را بر عهده دارد. این قطعه شامل یک یا چند پیستون است که تحت فشار هیدرولیکی روغن ترمز حرکت میکنند. کالیپرها به دو دسته اصلی شناور (Floating) و ثابت (Fixed) تقسیم میشوند. کالیپرهای شناور معمولاً یک یا دو پیستون در یک سمت دارند و با حرکت روی پینها، لنتها را به دیسک میفشارند، در حالی که کالیپرهای ثابت دارای پیستون در دو سمت دیسک هستند و عملکرد قویتر و پایدارتری ارائه میدهند که اغلب در خودروهای اسپرت و پرفورمنس بالا دیده میشود. سلامت و عملکرد روان کالیپرها برای ترمزگیری یکنواخت و مؤثر حیاتی است.
روغن ترمز: واسطه انتقال نیرو
روغن ترمز (Brake Fluid) یک سیال هیدرولیکی است که وظیفه انتقال نیروی پدال ترمز به کالیپرها را بر عهده دارد. ویژگی اصلی روغن ترمز، نقطه جوش بالا و عدم فشرده شدن آن است. انواع مختلفی از روغن ترمز وجود دارد، از جمله DOT3، DOT4، DOT5 و DOT5.1 که هر یک دارای نقاط جوش متفاوتی هستند. روغن ترمز هیدروسکوپیک است، یعنی رطوبت را جذب میکند که این امر باعث کاهش نقطه جوش آن و خطر ایجاد حباب بخار در سیستم میشود. بنابراین، تعویض منظم روغن ترمز طبق توصیههای سازنده خودرو برای حفظ عملکرد ایمن سیستم ترمز الزامی است.