مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در سفری به ایروان، با هدف حمایت از مسیر غربگرایانه نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، وارد این کشور شد. این سفر در آستانه انتخابات ماه ژوئن در ارمنستان و در بحبوحه ادعاهای گسترده مبنی بر دخالت روسیه انجام میپذیرد، در حالی که پاشینیان در تلاش است تا با توافق صلح تاریخی با آذربایجان، مسیر خود را به سمت غرب هموار کند.
روبیو در جمع خبرنگاران با ابراز خرسندی از حضور در ارمنستان گفت: "کل تیم شما در ارمنستان در حال پیمودن مسیری روشن به سوی آیندهای درخشانتر و مستقلتر برای ارمنستان هستند. ما بسیار خوشحالیم که اینجا هستیم تا از شجاعت، دیدگاه و تعهد شما حمایت کنیم. ما مشتاقانه منتظر همکاریهای بیشتر با شما هستیم."
همکاریهای اقتصادی و کریدور صلح
دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، بر روی طرح ابتکاری کریدور جادهای و ریلی موسوم به "مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی" (TRIPP) کار کرده است. این کریدور قرار است از ارمنستان عبور کرده و آذربایجان را به منطقه نخجوان، که یک برونبوم این کشور است، متصل کند. روبیو در این باره اعلام کرد که همراه با آرارات میرزویان، وزیر امور خارجه ارمنستان، گامی دیگر در جهت پیشبرد پروژه TRIPP برداشتهاند.
روبیو در مراسم امضای این توافق در فرودگاه ایروان افزود: "این توافق، بزرگترین گام تا به امروز برای واقعیسازی این مسیر تاریخی، پیشبرد صلح و افزایش رفاه در ارمنستان و در واقع در کل منطقه است." پروژه TRIPP زمانی جان گرفت که ترامپ نظارهگر توافق صلح تاریخی بین پاشینیان و الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، در کاخ سفید بود که به دههها درگیری پایان داد. ارمنستان که به طور سنتی متحد روسیه بوده است، تحت رهبری پاشینیان به سمت آیندهای اروپایی گرایش یافته و اخیراً میزبان نشست جامعه سیاسی اروپا در ایروان بود.
تقویت روابط استراتژیک و تأمین مواد معدنی
در جریان سفر روبیو، توافقنامههای دیگری نیز برای تمدید مشارکت استراتژیک گسترده و همکاری در زمینه مواد معدنی حیاتی امضا شد. این موضوع برای واشنگتن از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا چین در حال حاضر بر منابع معدنی مورد نیاز برای فناوریهای مدرن تسلط دارد.
روبیو در این باره اظهار داشت: "ما در حال ایجاد بستری برای همکاریهای اقتصادی هستیم که به ارمنیها امکان کسب درآمد و دستیابی به رفاه را میدهد و آمریکاییها نیز میتوانند به همان ترتیب عمل کنند و این کار را با هم انجام دهند، که یکی از قویترین راهها برای پیوند ملتها با یکدیگر است." وی تاکید کرد که این همکاریها همواره با احترام به حاکمیت ارمنستان انجام خواهد شد.
میرزویان ابراز امیدواری کرد که این توافقنامهها در عمل اجرایی شوند و آنها را "واقعاً سودمند برای جمهوری ارمنستان" خواند. سفر روبیو به ایروان، پس از دیدارهای معاون رئیسجمهور آمریکا، جی.دی. ونس، از ارمنستان و آذربایجان در ماه فوریه، حضور آمریکا را در منطقه بیش از پیش تقویت کرده است. با نزدیک شدن به انتخابات سراسری در ارمنستان، کرملین بارها نسبت به پیامدهای مسیر غربگرایانه ایروان هشدار داده و حتی تهدید به توقف تحویل گاز و صادرات کلیدی ارمنستان به روسیه کرده است؛ هر دو مورد برای اقتصاد این کشور حیاتی هستند.
تحلیل تأثیرات
سفر مارکو روبیو به ایروان و امضای توافقنامههای همکاری اقتصادی و استراتژیک، نشاندهنده تعمیق روابط بین ایالات متحده و ارمنستان در یک مقطع حساس ژئوپلیتیکی است. این اقدامات در حالی صورت میگیرد که ارمنستان در تلاش است تا وابستگی خود را به روسیه کاهش داده و روابط خود را با غرب تقویت کند. پروژه کریدور TRIPP، فراتر از یک پروژه زیرساختی، نمادی از تلاش برای ایجاد مسیرهای جدید تجاری و سیاسی در منطقه قفقاز جنوبی است که میتواند توازن قدرت را در این منطقه تغییر دهد. با این حال، این روند با واکنشهای احتمالی روسیه و همچنین چالشهای داخلی ارمنستان، از جمله انتخابات پیش رو و فشارهای اقتصادی، همراه خواهد بود. توانایی ارمنستان در مدیریت این روابط متوازن و بهرهگیری از فرصتهای اقتصادی جدید، نقشی کلیدی در آینده این کشور و ثبات منطقهای ایفا خواهد کرد.
