متخصصان فیزیوتراپی نسبت به افزایش چشمگیر آسیبدیدگیهای زانو در میان جوانان هشدار دادهاند. این روند نگرانکننده، که به طور خاص شامل مشکلات زانو مانند "زانوی دوندگان"، سندرم باند ایلیوتیبیال، درد پاتلوفمورال و انواع تاندینوپاتیها میشود، با ظهور "راناینفلوئنسرهای" شبکههای اجتماعی و انتشار برنامههای آموزشی عمومی و اغلب نامناسب مرتبط دانسته شده است. این برنامهها، بدون در نظر گرفتن سطح آمادگی جسمانی افراد یا ماهیت آسیبدیدگیهای احتمالی، مبتدیان را تحت فشار بیش از حد قرار میدهند.
کورت جانسون، مدیر شرکت فیزیوتراپی "وان بادی الدیان"، گزارش داده است که طی پنج سال گذشته، میزان آسیبدیدگیهای مرتبط با دویدن ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. علاوه بر مشکلات زانو، سایر آسیبهای رایج مانند درد ساق پا (شین اسپلینت)، پیچ خوردگی مچ پا، مشکلات تاندون آشیل، درد لگن و کمر نیز رو به افزایش است. این افزایش در حالی رخ میدهد که در سال جاری، رکورد ۱.۱ میلیون نفر برای شرکت در ماراتن لندن درخواست دادهاند و تعداد دوندگان ۲۰ تا ۲۹ ساله بیش از دو برابر سال گذشته بوده است. این پدیده با محبوبیت فزاینده "راناینفلوئنسرهای" تیکتاک همزمان شده است؛ افرادی که دورههای آموزشی میفروشند، سبک زندگی الهامبخش را ترویج میکنند و گاهی حتی توصیه میکنند که افراد با وجود آسیبدیدگی به دویدن ادامه دهند.
تأثیر شبکههای اجتماعی بر سلامت دوندگان
رونق "راناینفلوئنسرها" در پلتفرمهایی مانند تیکتاک، موج جدیدی از علاقهمندان به دویدن را، به ویژه در میان جوانان، جذب کرده است. این اینفلوئنسرها با انتشار ویدیوها و کلیپهای جذاب، تصویری از "باحال بودن"، "متفاوت بودن" یا "سالم بودن" را ارائه میدهند که جوانان را به دنبال کردن سبک زندگی مشابه ترغیب میکند. با این حال، جانسون معتقد است که بسیاری از این افراد، پیامدهای جسمانی دویدن را دستکم میگیرند. او توضیح میدهد: "خودِ افراد ممکن است در این شبکهها ویدیوهایی ببینند که در آن افراد در حال دویدن هستند و این کار برایشان جذاب و هیجانانگیز به نظر میرسد و آنها نیز میخواهند همانند آنها باشند." این تمایل، در کنار فشارهای ناشی از برنامههای آموزشی نامناسب، منجر به افزایش قابل توجه آسیبدیدگیها شده است.
برخی از این اینفلوئنسرها حتی پا را فراتر گذاشته و به مخاطبان خود توصیه میکنند که "درد را نادیده بگیرند و به دویدن ادامه دهند". به عنوان مثال، یکی از کاربران تیکتاک با نام کاربری "@thebigboyrunner" در ویدیویی به مخاطبان خود میگوید: "چرا با وجود آسیبدیدگی به دویدن ادامه میدهم؟ آیا درد دارد؟ بله. چیزی که به من انگیزه میدهد این است که میدانم میتوانم خودم را فراتر از درد بکشانم. در مواقع سخت، مقاومت کنم. و به همین دلیل میدوم، تا به خودم ثابت کنم که میتوانم. و هیچکس نمیتواند مرا از دویدن منع کند، جز خودم. و به همین دلیل است که ۹۴۸ روز است که بدون وقفه میدوم، مهم نیست چه اتفاقی بیفتد." این نگرش، که بر "فشار آوردن از طریق درد" تأکید دارد، میتواند آسیبهای جدی و جبرانناپذیری به بدن وارد کند.
اینفلوئنسر دیگری به نام سباستین زیکمن، ویدیویی از خود را در حال دویدن با سرعت در انتهای یک مسابقه منتشر کرده و متنی با این مضمون بر روی تصویر قرار داده است: "درد موقتی است، نتایج همیشگی هستند." در کپشن این پست نوشته شده است: "فقط از درد عبور کن رفیق." این پیامها، اگرچه ممکن است در ظاهر انگیزشی به نظر برسند، اما خطرات بالقوه نادیده گرفتن سیگنالهای بدن را نادیده میگیرند. جانسون در گفتگو با "The Times" اظهار داشت: "خودِ افراد ممکن است در این شبکهها ویدیوهایی ببینند که در آن افراد در حال دویدن هستند و این کار برایشان جذاب و هیجانانگیز به نظر میرسد و آنها نیز میخواهند همانند آنها باشند."
خطرات برنامههای آموزشی غیرعلمی
برخی از دورههای آموزشی که توسط اینفلوئنسرها ارائه میشود، به قدری "افتضاح" توصیف شدهاند که به گفته جانسون، "صرفاً ابزاری برای کسب درآمد یا کلاهبرداری" هستند و در نهایت به آسیبدیدگی ختم میشوند. حتی برنامههایی که ظاهراً برای مبتدیان طراحی شدهاند، میتوانند برای افرادی که از قبل آسیبدیدگی دارند یا سطح آمادگی جسمانی پایینی دارند، مشکلساز باشند. جانسون تأکید میکند که "خودِ افراد ممکن است در این شبکهها ویدیوهایی ببینند که در آن افراد در حال دویدن هستند و این کار برایشان جذاب و هیجانانگیز به نظر میرسد و آنها نیز میخواهند همانند آنها باشند."
جانسن افزود: "ممکن است خودِ افراد در این شبکهها ویدیوهایی ببینند که در آن افراد در حال دویدن هستند و این کار برایشان جذاب و هیجانانگیز به نظر میرسد و آنها نیز میخواهند همانند آنها باشند." این نگرش که "ایگو" (خودِ بزرگبینی) باعث میشود افراد از انجام "کارهای خستهکننده" مانند شروع آهسته و تدریجی صرفنظر کنند، بسیار خطرناک است. افزایش ناگهانی و سریع از حالت غیرفعالیت کامل به تمرینات شدید ماراتن، یکی از دلایل اصلی افزایش صدمات ناشی از استفاده بیش از حد (overuse injuries) مانند زانوی دوندگان، شین اسپلینت و کمردرد است که جانسون شاهد آن بوده است.
راهکارهای پیشگیری و رویکرد صحیح به دویدن
با وجود این هشدارها، جانسون تأکید میکند که هدف، دلسرد کردن افراد از پرداختن به دویدنهای طولانیمدت نیست. او معتقد است که دویدن میتواند فعالیتی بیخطر باشد، به شرطی که رویکرد صحیحی به آن اتخاذ شود. گذر از مرحله عدم فعالیت بدنی به دویدن ماراتن، فرآیندی تدریجی است که نیازمند آمادگیهای فراوان است. این آمادگیها شامل تمرینات قدرتی، تنظیم دقیق برنامه خواب، هیدراتاسیون کافی و تغذیه مناسب میشود.
نکته کلیدی، گوش دادن به بدن و احترام گذاشتن به محدودیتهای آن است. به جای پیروی کورکورانه از توصیههای اینفلوئنسرهای شبکههای اجتماعی، دوندگان باید بر ایجاد یک پایه قوی از طریق تمرینات اصولی و علمی تمرکز کنند. مشاوره با متخصصان فیزیوتراپی یا مربیان باتجربه میتواند به طراحی برنامههای تمرینی ایمن و مؤثر کمک کند که متناسب با سطح آمادگی و اهداف فرد باشد. در نهایت، سلامت و طول عمر ورزشی، ارزشمندتر از هرگونه "موفقیت" کوتاهمدت است که با نادیده گرفتن درد و آسیبدیدگی به دست آید.
تحلیل پیامدها
افزایش آسیبدیدگیهای ورزشی در میان جوانان، به ویژه در رشتههای پرطرفدار مانند دویدن، زنگ خطری جدی برای نظام سلامت عمومی و حوزه ورزش کشور محسوب میشود. این پدیده نه تنها بار مالی سنگینی را بر دوش سیستم درمانی و خانوادهها تحمیل میکند، بلکه میتواند منجر به محرومیت طولانیمدت جوانان از فعالیتهای فیزیکی و ورزشی شود. مسئولیتپذیری پلتفرمهای شبکههای اجتماعی در قبال محتوای منتشر شده و ارائه آموزشهای صحیح و علمی به کاربران، امری ضروری است. از سوی دیگر، نیاز به افزایش سواد سلامت ورزشی در جامعه و تشویق افراد به جستجوی اطلاعات از منابع معتبر و متخصصان امر، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
