گوگل، غول دنیای جستجو، در حال ایجاد تحولی بنیادین در سرویس کلیدی خود است که میتواند تجربه کاربران را برای همیشه دگرگون کند. این تغییرات که با رونمایی از قابلیت «AI Overviews» (نمایههای هوش مصنوعی) آغاز شده، نشاندهنده گامی جسورانه به سوی ادغام عمیقتر هوش مصنوعی در تار و پود جستجو است. در رویداد Google I/O، این شرکت اعلام کرد که موتور جستجوی خود را با رویکردی مکالمهمحور و مبتنی بر هوش مصنوعی بازسازی میکند و حتی به کاربران امکان میدهد تا عاملهای هوش مصنوعی را برای دریافت اعلانهای خودکار، مثلاً در مورد تور کنسرت گروه موسیقی مورد علاقهشان، فعال کنند.
الیزابت رید، رهبر بخش جستجوی گوگل، این تغییرات را «بزرگترین ارتقاء جعبه جستجوی نمادین ما از زمان معرفی آن بیش از ۲۵ سال پیش» توصیف کرده است. این رویکرد جدید، کاربران را از همان ابتدا با گزینهی استفاده از حالت هوش مصنوعی مواجه میکند. حتی اگر کاربر حالت هوش مصنوعی را انتخاب نکند، ممکن است نتایج جستجو با یک نمایهی هوش مصنوعی همراه باشد که شامل یک جعبه چت برای پرسیدن سوالات تکمیلی است. این امر باعث میشود جستجوی گوگل بیش از پیش شبیه به ChatGPT شود و از موتور جستجوی سنتی که دهههاست در زندگی ما ریشه دوانده، فاصله بگیرد.
تحول جستجوی گوگل با هوش مصنوعی
تصمیم گوگل برای ادغام عمیقتر هوش مصنوعی در جستجو، بازخوردهای متفاوتی را در پی داشته است. بسیاری از کاربران، این اقدام را نمونهای دیگر از تلاش شرکتهای فناوری برای تزریق عاملهای هوش مصنوعی و چتباتها به تمام جنبههای خدمات خود میدانند؛ روندی که پیمایش در اینترنت را بدون مواجهه با یک چتبات دشوار میسازد. بهویژه پس از تجربهی نهچندان موفقیتآمیز معرفی «AI Overviews» که در آن گوگل توصیههایی مانند «به خورشید خیره شوید» را ارائه داد، کاربران چندان برای پذیرش تغییرات جدید آمادگی ندارند. در ویدیوی معرفی بهروزرسانیهای جستجو توسط گوگل، یکی از کاربران کامنت گذاشته است: «این بهترین تبلیغ برای این است که بفهمیم وقتش رسیده از یک موتور جستجوی دیگر استفاده کنیم.»
این دیدگاه قابل تأمل است. جستجوی جدید گوگل که رید آن را «جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی از ابتدا تا انتها» توصیف میکند، قطعاً کاربرانی را که به دنبال تجربه جستجوی سنتی هستند، دلزده خواهد کرد. علاوه بر این، برخی کاربران از تسلط بیچون و چرای گوگل در فضای جستجوی آنلاین خسته شدهاند. در سال ۲۰۲۴، دادگاه منطقهای آمریکا حکم داد که گوگل به طور غیرقانونی برای حفظ انحصار خود در جستجوی آنلاین عمل کرده است. این مسائل، در کنار نگرانیها در مورد دقت و سوگیریهای احتمالی هوش مصنوعی، باعث شده تا کاربران به دنبال جایگزینهای مطمئنتر و متناسب با نیازهای خود باشند.
جایگزینهای جستجوی سنتی و بدون هوش مصنوعی
با توجه به تغییر رویکرد گوگل، بسیاری از کاربران به دنبال موتورهای جستجوی جایگزین هستند که تجربهای متفاوت و گاه سنتیتر را ارائه میدهند. این جایگزینها طیف وسیعی از نیازها، از حذف تبلیغات و حفظ حریم خصوصی گرفته تا ارائه نتایج جستجوی خالص و بدون مداخله هوش مصنوعی را پوشش میدهند. در ادامه به برخی از این گزینهها اشاره میکنیم:
Kagi: این موتور جستجو با ارائه تجربهای بدون تبلیغات و با تمرکز بر سفارشیسازی، سعی در جلب رضایت کاربرانی دارد که از شلوغی و مزاحمت تبلیغات در نتایج جستجو خستهاند. کاگی با دریافت هزینه اشتراک ماهانه، امکان فیلتر کردن وبسایتهای خاص و استفاده از «لنزهای» جستجو برای تخصصی کردن نتایج را فراهم میکند. این موتور جستجو همچنین قابلیت «پاسخ سریع» مبتنی بر هوش مصنوعی را ارائه میدهد، اما برخلاف گوگل، کاربر کنترل کامل بر فعال یا غیرفعال کردن این ویژگی دارد.
DuckDuckGo: این موتور جستجوی رایگان، ضمن حفظ حریم خصوصی کاربران با عدم جمعآوری تاریخچه جستجو و مرور، از طریق نمایش تبلیغات مرتبط با موضوع جستجو کسب درآمد میکند. داگداگگو امکان غیرفعال کردن کامل ویژگیهای هوش مصنوعی را از طریق منوی تنظیمات فراهم کرده است، که این امر آن را به گزینهای جذاب برای طرفداران حریم خصوصی تبدیل میکند.
Startpage: این سرویس به عنوان یک پروکسی برای گوگل عمل میکند. استار پیج با حذف دادههای شخصی مانند آدرس IP کاربر و ارسال کوئری به گوگل، نتایج را به صورت ناشناس به کاربر بازمیگرداند. این روش، مزایای جستجوی گوگل را با حفظ حریم خصوصی ترکیب میکند، هرچند که نتایج نهایی همچنان توسط گوگل ارائه میشود. استار پیج نیز امکان غیرفعال کردن ویژگیهای هوش مصنوعی را برای کاربران فراهم کرده است.
&udm=14: این سرویس، که نام خود را از رشته کاراکتری که به انتهای جستجوهای گوگل اضافه میکند گرفته، راهی ساده برای دریافت نتایج گوگل بدون نمایههای هوش مصنوعی است. این ابزار به طور خودکار این کار را برای شما انجام میدهد و کد آن نیز برای توسعهدهندگان در دسترس است. در مقایسه با استار پیج، تمرکز اصلی &udm=14 بر حذف نمایههای هوش مصنوعی است، در حالی که استار پیج تمرکز بیشتری بر حفظ حریم خصوصی دارد.
Brave: براو، علاوه بر مرورگر، موتور جستجوی خود را نیز ارائه میدهد. این موتور جستجو به کاربران امکان میدهد تا با استفاده از «Goggles»های شخص ثالث، نتایج جستجو را بر اساس معیارهای دلخواه خود (مانند اخبار از دیدگاههای مختلف یا وبلاگهای فناوری) فیلتر کنند. براو نیز امکان فعال و غیرفعال کردن ویژگیهای هوش مصنوعی را در اختیار کاربران قرار میدهد.
Ecosia: اکوزیا، علاوه بر مرورگر مبتنی بر کرومیوم، موتور جستجویی با تمرکز بر مسائل زیستمحیطی است. این شرکت بخش قابل توجهی از درآمد خود را صرف پروژههای کاشت درخت در سراسر جهان میکند و با ارائه گزارشهای مالی شفاف و اطلاعرسانی در مورد تأثیر واقعی اقدامات خود، تلاش میکند تا از برچسب «سبزشویی» (greenwashing) دوری کند. اکوزیا نیز مانند سایرین، قابلیت کنترل ویژگیهای هوش مصنوعی را فراهم کرده است.
تحلیل تأثیر
تغییر استراتژی گوگل در ادغام هوش مصنوعی با جستجو، رویدادی مهم در اکوسیستم دیجیتال است. از یک سو، این تغییر میتواند به افزایش کارایی و ارائه پاسخهای سریعتر و جامعتر به کاربران منجر شود. قابلیتهای جدید مانند عاملهای هوش مصنوعی و خلاصههای مکالمهمحور، پتانسیل بهبود تجربه کاربری را دارند. از سوی دیگر، نگرانیهای جدی در مورد حفظ حریم خصوصی، دقت نتایج، و یکپارچهسازی بیش از حد هوش مصنوعی در زندگی روزمره وجود دارد. این تحولات، بدون شک، بازار موتورهای جستجو را تحت تأثیر قرار داده و احتمالاً شاهد رقابت شدیدتری بین بازیگران مختلف برای جلب کاربرانی خواهیم بود که به دنبال رویکردهای متنوعتری در جستجو هستند. این امر میتواند به نوآوری بیشتر و ارائه خدمات بهتر در این حوزه منجر شود.
