اتاوا - نخستوزیر کانادا، مارک کارنی، روز چهارشنبه اعلام کرد که این کشور در قراردادی به ارزش میلیاردها دلار، مجموعه جدیدی از هواپیماهای نظارتی قطبی را از شرکت سوئدی ساب (Saab) خریداری خواهد کرد. این تصمیم با کنار گذاشتن رقبای آمریکایی، نشاندهنده تغییری استراتژیک در روابط دفاعی و اقتصادی کانادا با ایالات متحده محسوب میشود.
کارنی در رویدادی صنعتی در اتاوا اظهار داشت: «خرید گلوبالاِی (GlobalEye) به ما کمک میکند تا همزمان شمالگان را ایمن سازیم و اقتصاد خود را بسازیم.» وی افزود که این قرارداد نه تنها توان دفاعی کانادا در منطقه قطب شمال را ارتقا میبخشد، بلکه به کاهش وابستگی اقتصادی کشور به ایالات متحده نیز کمک خواهد کرد. این اقدام کانادا در حالی صورت میگیرد که روابط دوجانبه با آمریکا، بهویژه در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ، دستخوش تنشهایی بوده است.
تغییر رویکرد در روابط دفاعی کانادا
با ورود به مذاکرات رسمی با ساب، کانادا رسماً دو گزینه آمریکایی، شامل هواپیمای X Aery's متعلق به شرکت L3Harris و E-7 Wedgetail ساخت بوئینگ را کنار گذاشته است. این انتخاب، پیامی روشن از سوی دولت کانادا مبنی بر تمایل به تنوعبخشی به روابط خارجی خود، بهویژه در حوزه دفاعی، ارسال میکند. شرکت ساب نیز ضمن ابراز خشنودی از این انتخاب، بر انتقال دانش و فناوری به کانادا برای تقویت صنعت دفاعی داخلی تاکید کرده است.
نخستوزیر کارنی، منطقه قطب شمال را یکی از اولویتهای استراتژیک کانادا دانسته و نسبت به ضرورت تقویت سریع توان دفاعی در این منطقه در مواجهه با رقابتهای فزاینده ژئوپلیتیکی، بهویژه از سوی روسیه، هشدار داده است. در همین راستا، انتخاب یک شریک اروپایی به جای یک شرکت آمریکایی، میتواند با انتقادات احتمالی از سوی دولت ترامپ مواجه شود؛ دولتی که پیش از این نیز از تصمیم اتاوا برای بازنگری در قرارداد چند میلیارد دلاری خرید جنگندههای F-35 ساخت آمریکا ابراز ناخرسندی کرده بود.
پیامدهای اقتصادی و سیاسی انتخاب ساب
این تصمیم همچنین به تنشهای پیشین دامن میزند. پیشتر در ماه جاری، معاون وزیر دفاع آمریکا، البریج کولی، از تعلیق همکاری در یک هیئت مشاورهای دفاعی مشترک ۸۶ ساله با کانادا خبر داد و توافق F-35 را یکی از عوامل تشدیدکننده این تصمیم برشمرده بود. کارنی معتقد است که رابطه تاریخی و نزدیک کانادا با ایالات متحده بهطور دائمی دگرگون شده و اتاوا ناگزیر به تنوع بخشیدن به روابط اقتصادی و امنیتی خود است. او تاکید دارد که روابط دوجانبه به شرایط پیش از دوران ترامپ باز نخواهد گشت.
این تحول نشاندهنده یک تغییر پارادایم در سیاست خارجی کانادا است. در حالی که ایالات متحده همواره نزدیکترین متحد و شریک تجاری کانادا بوده است، دولت کارنی به دنبال ایجاد تعادل جدیدی در روابط بینالمللی خود است تا از اتکای بیش از حد به یک کشور جلوگیری کند. این رویکرد میتواند در بلندمدت به افزایش انعطافپذیری اقتصادی و امنیتی کانادا منجر شود.
اهمیت استراتژیک قطب شمال
منطقه قطب شمال به دلیل منابع طبیعی بکر و مسیرهای تجاری بالقوه، به کانون توجه قدرتهای جهانی تبدیل شده است. دسترسی فزاینده به این منطقه و همچنین افزایش فعالیتهای نظامی روسیه، نگرانیهایی را در مورد حاکمیت و امنیت ملی کانادا ایجاد کرده است. هواپیماهای نظارتی ساب، که با نام GlobalEye شناخته میشوند، قابلیتهای پیشرفتهای در زمینه شناسایی، رصد و جمعآوری اطلاعات در شرایط آب و هوایی دشوار و مناطق وسیع ارائه میدهند. این توانایی برای حفاظت از منافع کانادا در قطب شمال حیاتی است.
انتخاب ساب، علاوه بر جنبه نظامی، دارای پیامدهای اقتصادی قابل توجهی نیز هست. انتقال فناوری و دانش فنی از سوی شرکت ساب به صنایع کانادایی، فرصتهای شغلی جدیدی ایجاد کرده و به توسعه قابلیتهای بومی در بخش هوافضا و دفاعی کمک خواهد کرد. این امر با اهداف بلندمدت دولت کانادا برای تقویت پایههای صنعتی و فناورانه کشور همسو است.
چالشهای پیش رو و چشمانداز آینده
در حالی که این قرارداد گامی مهم در جهت استقلال راهبردی کانادا محسوب میشود، اما چالشهای پیش رو را نیز نباید نادیده گرفت. روابط با ایالات متحده، بزرگترین شریک تجاری و نزدیکترین همسایه کانادا، همچنان از اهمیت حیاتی برخوردار است. هرگونه اقدام که به نارضایتی واشنگتن منجر شود، میتواند پیامدهای اقتصادی و سیاسی ناخواستهای در پی داشته باشد. با این حال، دولت کارنی به نظر میرسد مصمم است تا مسیر خود را در جهت ایجاد روابط متعادلتر و پایدارتر بینالمللی ادامه دهد.
در نهایت، این قرارداد نه تنها یک معامله تسلیحاتی، بلکه نشانهای از یک استراتژی بزرگتر برای بازتعریف جایگاه کانادا در جهان و کاهش وابستگی به شریک سنتی خود است. موفقیت این استراتژی به توانایی کانادا در مدیریت روابط پیچیده بینالمللی و همچنین توسعه توانمندیهای داخلی خود بستگی خواهد داشت.
تحلیل تاثیر
این قرارداد نشاندهنده یک چرخش قابل توجه در سیاست دفاعی و خارجی کانادا است. انتخاب یک شرکت اروپایی به جای یک شرکت آمریکایی برای یک پروژه کلیدی دفاعی، بیانگر تلاش اتاوا برای کاهش وابستگی به واشنگتن و تنوع بخشیدن به روابط بینالمللی است. این اقدام در بحبوحه افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در قطب شمال و همچنین تنشهای تجاری و سیاسی با دولت فعلی آمریکا صورت میگیرد. از دیدگاه اقتصادی، این قرارداد پتانسیل تقویت صنعت دفاعی کانادا و ایجاد فرصتهای شغلی را دارد، اما از سوی دیگر میتواند روابط با آمریکا را بیش از پیش متزلزل کند. در بلندمدت، این استراتژی میتواند به افزایش انعطافپذیری و استقلال کانادا در عرصه بینالمللی کمک کند.
