اقتصاد ایالات متحده در حال حاضر با معضلی دوگانه در قبال جمعیت سالخورده خود مواجه است. در بلندمدت، پیر شدن جمعیت زنگ خطری برای اقتصاد محسوب میشود؛ این پدیده منجر به کاهش نیروی کار فعال، کند شدن رشد اقتصادی و افزایش هزینههای مراقبتهای اجتماعی خواهد شد. با این حال، در کوتاهمدت، نسلهای مسنتر آمریکا نقشی حیاتی در جلوگیری از ورود اقتصاد به رکود ایفا میکنند.
تحولات اخیر در بازار کار و الگوی هزینهکرد مصرفکنندگان، شاهدی بر این ادعا هستند. طبق گزارش بانک فدرال رزرو ریچموند، ۹۷ درصد از خالص اشتغالزایی در بخش خصوصی در سال ۲۰۲۵ به حوزه بهداشت و درمان و خدمات حمایتی اختصاص داشته است. آمار اشتغالزایی ژانویه ۲۰۲۶ نیز روندی مشابه را نشان میدهد؛ از مجموع ۱۳۰ هزار شغل جدید ایجاد شده، ۸۲ هزار شغل در بخش مراقبتهای بهداشتی بودهاند. این وضعیت، وابستگی اقتصاد به این بخش را که مستقیماً با نیازهای جمعیت سالمند مرتبط است، برجسته میسازد.
نقش حیاتی نسلهای مسن در اقتصاد کنونی
قدرت خرید و سرمایهگذاری نسل婴儿بومر
نسل «بیبی بومر» (Baby Boomers)، به عنوان ثروتمندترین نسل تاریخ، نقشی کلیدی در حفظ شتاب اقتصادی ایفا میکنند. دادههای فدرال رزرو نشان میدهد که افراد ۵۵ سال به بالا مالک ۷۳ درصد از کل ثروت ملی آمریکا هستند و ۳۱ درصد این ثروت در اختیار افراد ۷۰ سال به بالاست. این ثروت عظیم، منبع اصلی سرمایهگذاریهای کلان، از جمله سرمایهگذاریهای چشمگیر در حوزه هوش مصنوعی (AI) است. تحلیلگران اقتصادی معتقدند که این نسل، به ویژه افراد مسن و متمول، «قطار اقتصاد» را هدایت میکنند و هرگونه تکان در قدرت خرید یا اطمینان آنها، میتواند تأثیرات گستردهای بر کل اقتصاد داشته باشد.
کارشناسان وال استریت نیز از مقاومت مصرفکنندگان آمریکایی پس از دوران همهگیری، شگفتزده شدهاند. با این حال، دادههای اخیر نشاندهنده اقتصادی با روند «کی» (K-shaped) است؛ به این معنا که وضعیت اقتصادی مصرفکنندگان ثروتمند و افراد با درآمد پایین به طور فزایندهای در حال واگرایی است. مارک زندی، اقتصاددان ارشد مودیز، تأکید میکند که بدون مصرفکنندگان ثروتمند، به ویژه مصرفکنندگان مسن و ثروتمند، تقاضا سقوط کرده و آمریکا به سمت رکود حرکت خواهد کرد. وی توضیح میدهد که ۵۹ درصد از کل هزینهکرد مصرفکنندگان در ژانویه ۲۰۲۶ از سوی ۲۰ درصد بالای جامعه درآمدی صورت گرفته است. افراد بالای ۵۰ سال بخش عمدهای از هزینهکرد را به خود اختصاص دادهاند و این روند طی سالهای اخیر به طور پیوسته افزایش یافته است. این اتکای فزاینده اقتصاد به گروه کوچکی از هزینهکنندگان، نگرانیهایی را برمیانگیزد؛ زیرا توزیع ثروت و درآمد در میان افراد ۵۰، ۶۰ و ۷۰ ساله نیز بسیار نابرابر است و نگرانیهای مربوط به توزیع کلی درآمد و ثروت، به این گروه از آمریکاییان مسن نیز تعمیم مییابد.
نقش نسل مسن در بازار سرمایه
نسل بیبی بومر همچنین منبع قابل اتکایی برای تأمین نقدینگی در بازارهای مالی محسوب میشود. آنها بخش عمدهای از سهام شرکتها و صندوقهای سرمایهگذاری مشترک را در اختیار دارند که این رقم تا پایان سه ماهه سوم ۲۰۲۵ حدود ۳۰ تریلیون دلار برآورد شده است. این نسل، مالک سهام شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی و اوراق قرضه منتشر شده توسط این شرکتها هستند و نقش بسزایی در تأمین مالی رونق سرمایهگذاری در هوش مصنوعی ایفا میکنند. این موضوع، وابستگی اقتصاد به سرمایهگذاریهای نسل مسن را دوچندان میسازد.
با این حال، این وضعیت یک روی دیگر نیز دارد که توسط دیوید دویل، رئیس اقتصاد آمریکای شمالی در مککواری، مورد اشاره قرار گرفته است. کاهش نرخ پسانداز شخصی (که در دوران کووید به اوج ۳۱.۸ درصد رسید و در دسامبر ۲۰۲۵ به ۳.۶ درصد، پایینتر از روند تاریخی، کاهش یافت) احتمالاً نشانهای از کاهش تدریجی داراییهای نسل بومر در دوران بازنشستگی است. بنابراین، برای تداوم هزینهکرد آنها، قیمت داراییها و احساسات بازار باید بالا باقی بماند. این وضعیت، اقتصاد را در برابر تصحیح قیمت داراییها آسیبپذیرتر میکند. سناریویی که در آن همزمان با افت ارزش سهام، بازده اوراق قرضه نیز افزایش یابد (که منجر به کاهش قیمت اوراق قرضه میشود)، میتواند تأثیرات منفی ویژهای بر مصرف نسل بومر داشته باشد.
دویل همچنین اشاره میکند که تورم، که همچنان بالاست، میتواند بالهای نسل بومر را کوتاه کند. برخلاف افراد شاغل، بازده داراییهای نسل بومر به تورم وابسته نیست و بنابراین در برابر کاهش ارزش واقعی درآمد قابل تصرف، آسیبپذیرتر هستند. او هشدار میدهد که اگر فردی در دوران بازنشستگی باشد و درآمد ثابت نداشته باشد، نمیتواند با شوکهای تورمی مقابله کند و این وضعیت میتواند برعکس عمل کند.
چالشهای بلندمدت و فرصتهای پیش رو
کاهش نیروی کار و کندی رشد اقتصادی
همزمان با نقش حمایتی نسل سالخورده در اقتصاد کنونی، این پدیده چالشی اساسی برای رشد بلندمدت اقتصادی ایجاد میکند. با نزدیک شدن بیش از ۳۰ میلیون آمریکایی به سن ۶۵ سالگی تا سال ۲۰۳۰، که عموماً با بازنشستگی همراه است، نیروی کار فعال کشور رو به کاهش خواهد گذاشت. این کاهش در نیروی کار، به ویژه در صنایعی که به شدت به نیروی انسانی وابسته هستند، میتواند منجر به کندی رشد اقتصادی شود. مؤسسه مطالعات سیاستگذاری استنفورد تخمین زده است که افزایش ۱۰ درصدی در نسبت جمعیت بالای ۶۰ سال، منجر به کاهش ۵.۷ درصدی تولید ناخالص داخلی سرانه میشود.
زندی این وضعیت را از منظر عرضه و تقاضا تبیین میکند. در حالی که پیری جمعیت از سمت تقاضا، به ویژه در بخش مراقبتهای بهداشتی، حمایت میکند (اثر کوتاهمدت)، اما از سمت عرضه، به یک مانع فزاینده برای رشد تبدیل میشود که در تأمین نیروی کار و همچنین رشد بهرهوری قابل مشاهده است. اثرات تقاضای کوتاهمدت، بسیار مثبت و برای جلوگیری از رکود ضروری هستند، اما این پدیده وزنه قابل توجهی بر سمت عرضه اقتصاد در آینده خواهد بود.
کاهش نیروی کار ناشی از پیری جمعیت، یک «فرسایش» تدریجی در رشد اقتصادی خواهد بود تا یک سقوط ناگهانی. با این حال، عواملی مانند مهاجرت و پیشرفتهای تکنولوژیکی در هوش مصنوعی، میتوانند این گذار را «بسیار آرامتر» کنند. زندی پیشبینی میکند که سیاستهای مهاجرتی در آینده احتمالاً تغییر خواهند کرد، زیرا نیاز به نیروی کار آشکارتر میشود.
نقش مهاجرت و هوش مصنوعی در تعدیل چالشها
از سوی دیگر، بخش مراقبتهای بهداشتی، که تقاضای بالایی برای نیروی کار دارد، به شدت تحت تأثیر روندهای جمعیتی و مهاجرتی قرار گرفته است. بخش سلامت، محرک اصلی ایجاد فرصتهای شغلی جدید در آمریکا بوده که اقتصاددانان این امر را به جمعیت رو به رشد و نیازهای فزاینده مراقبتی مرتبط با سالمندی نسبت میدهند. این وضعیت با کاهش خالص مهاجرت به ایالات متحده تشدید شده است؛ در حالی که این صنعت به شدت به نیروی کار مهاجر وابسته است. آمارها نشان میدهد که سهم نیروی کار خارجی در بخش بهداشت و درمان بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۱ افزایش یافته است، حتی در حالی که سهم جمعیت خارجی در آمریکا رشد کمتری داشته است.
با این حال، پیشرفتهای بهرهوری ناشی از هوش مصنوعی میتواند این روند را تعدیل کند. زندی معتقد است که اگرچه برخی نگران افزایش بیکاری هستند، اما وی لزوماً با این دیدگاه موافق نیست. او بر این باور است که رشد مشاغل به حوزههای دیگر منتقل خواهد شد. شناسایی مشاغل از بین رفته آسانتر است، اما پیشبینی مشاغل جدید و نحوه ایجاد تعادل در اقتصاد بر اساس آنها، پیچیدهتر است. Doyle نیز با او همنظر است و معتقد است که تمرکز صرف بر مشاغل از دست رفته، تصویر کاملی از تحولات بازار کار ارائه نمیدهد.
تحلیل تأثیرات اقتصادی
جمعیت سالخورده آمریکا، در حال حاضر نقشی حیاتی در جلوگیری از رکود اقتصادی ایفا میکند؛ به ویژه از طریق قدرت خرید و سرمایهگذاری نسل بیبی بومر و همچنین ایجاد تقاضا در بخش مراقبتهای بهداشتی. با این حال، این وضعیت یک شمشیر دو لبه است. در بلندمدت، کاهش نیروی کار فعال و افزایش هزینههای اجتماعی ناشی از پیری جمعیت، میتواند به مانعی جدی برای رشد پایدار اقتصادی تبدیل شود. اتکای فزاینده به گروه کوچکی از مصرفکنندگان ثروتمند و آسیبپذیری این گروه در برابر نوسانات بازار دارایی و تورم، ریسکهای اقتصادی را افزایش میدهد. در مقابل، پیشرفتهای هوش مصنوعی و پتانسیل تغییر سیاستهای مهاجرتی، امیدهایی را برای تعدیل این چالشها و گذاری آرامتر به آینده اقتصادی نوید میبخشد. تعادل میان این نیروهای متضاد، کلید دستیابی به رشد اقتصادی پایدار در دهههای آینده خواهد بود.
