اگر به دنیای گوشیهای هوشمند علاقهمند باشید، حتماً مدلهایی مثل Galaxy S23 Ultra یا iPhone 15 را دیدهاید که بخش زیادی از سطح جلویی آنها را صفحه نمایش تشکیل میدهد و حاشیهای ندارند. به این طراحی صفحه نمایش بدون حاشیه میگویند: یعنی بخش عمدهای از پنل جلویی دستگاه که پیشتر به فریم اختصاص داشت، در اختیار صفحه نمایش قرار بگیرد. در ادامه مقاله بیشتر با این تکنولوژی و تاریخچه آن آشنا خواهید شد.
صفحه نمایش بدون حاشیه دقیقاً چیست؟
صفحه نمایش بدون حاشیه (بدون قاب) طراحی خاصی است که در آن حاشیههای اطراف نمایشگر تا حد امکان حذف شدهاند و نمایشگر تمام فضای جلوی گوشی یا مانیتور را پوشانده است. در این حالت ممکن است ابعاد دستگاه با نمونههای حاشیهدار یکسان باشد، درحالیکه صفحه نمایش آن بسیار بزرگتر است.
برای ایجاد این طراحی باید اجزایی که معمولاً در قاب جلو قرار دارند (مثل دوربین سلفی، اسپیکر، حسگر اثر انگشت و کلیدهای ناوبری) به روشهای دیگری جابهجا یا مخفی شوند. مثلاً در برخی گوشیها دوربین جلو در بریدگی کوچک (Notch) یا پانچ-هول قرار میگیرد، در بعضی مدلها با مکانیزم پاپآپ بیرون میآید، و در برخی مدلهای پیشرفته زیر خود صفحهنمایش تعبیه میشود.
ازسویدیگر، فناوریهای نوینی مانند پنلهای OLED با قابلیت خم شدن و لایهبندی پیشرفته، به مهندسان اجازه میدهد نمایشگری بسازند که با خمیدگی در لبهها، تقریباً هیچ لبه قابلمشاهدهای نداشته باشد.
این نوع صفحه نمایش مزایا و معایب خاص خود را دارد. در جدول زیر به شماری از آنها اشاره کردهایم:
|
مزایا |
معایب |
|
استفاده بهینه از ابعاد گوشی و افزایش اندازه نمایشگر بدون افزایش فیزیکی دستگاه |
افزایش هزینه ساخت و تعمیر |
|
تجربه تماشای فراگیرتر و تصویر بزرگتر روی همان دستگاه |
مقاومت کمتر در برابر ضربه و شکستگی نمایشگر |
|
طراحی زیبا، مدرن و مینیمال با حذف کلیدهای فیزیکی |
نسبت تصویر غیرمتعارف (مثلا ۱۸:۹) که باعث ایجاد نوارهای سیاه هنگام تماشای ویدئوهای ۱۶:۹ میشود |
|
گسترش کاربردهای چندرسانهای بدون قاب اضافی |
احتمال لمس ناخواسته کنارههای صفحه |
نگاهی بر تاریخچه صفحه نمایش بدون حاشیه
تلاش برای کاهش حاشیههای نمایشگر از اواسط دهه ۲۰۱۰ شدت گرفت. اولین گام مهم به سال ۲۰۱۴ بازمیگردد، زمانی که شرکت شارپ با مدل Aquos Crystal اولین گوشی دنیا با طراحی تقریباً بدون حاشیه را معرفی کرد. این گوشی به نحوی طراحی شده بود که از بالا و کنارها قاب بسیار باریکی داشته باشد و فقط پایین دستگاه فضایی به دوربین جلو و اسپیکر اختصاص داده شده بود.
گوشی Aquos Crystal برای اولین بار ایده صفحه نمایش بدون حاشیه را زنده کرد.
Aquos Crystal در آن زمان توجه همگان را به امکان حذف حاشیههای نمایشگر جلب کرد. چند سال بعد، در نوامبر ۲۰۱۶، شیائومی با معرفی Mi MIX، بار دیگر به مفهوم نمایشگر بدون حاشیه قوت بخشید. Mi MIX اولین گوشی دنیا بود که از سه طرف حاشیهای نداشت؛ در این مدل تنها لبه پایینی کمی حاشیه داشت تا دوربین سلفی در آن قرار گیرد و سه طرف دیگر کاملاً به نمایشگر اختصاص داشت.
موفقیت Mi MIX تولیدکنندگان دیگر را به ارائه گوشیهای تمامصفحه تشویق کرد. در ادامه، در سالهای ۲۰۱۸ و بعد از آن، شرکتهای مختلف روشهای خلاقانهای برای حذف حاشیه بهکار بردند. بهعنوان مثال Oppo با Find X در سال ۲۰۱۸ اولین گوشی با نمایشگر تمامصفحه واقعی و دوربین پاپآپ را عرضه کرد. پس از آن سامسونگ در مدل Galaxy A80 و وانپلاس در مدل ۷ پرو، دوربینهای سلفی موتوردار را به کار گرفتند تا بتوانند تمام جلوی دستگاه را به نمایشگر اختصاص دهند.
گوشی Find X اولین بار از ایده دوربینهای پاپآپ استفاده کرد.
این مسیر پیشرفت باعث شد مفاهیمی مانند حفره کوچک دوربین (پانچ هول) و تکنولوژیهای زیر صفحه شکل خلق شوند. به مرور، گوشیهای پرچمداری مثل Galaxy S8 و iPhone X نیز با حداقل حاشیه تولید شدند، اگرچه هنوز هم بسیاری از گوشیهای مدرن و پرچمدار با دوربین جلوی قابلمشاهده عرضه میشوند.
صفحه نمایش بدون حاشیه چگونه کار میکند؟
برای ساخت صفحه نمایش بدون حاشیه، شرکتهای سازنده از ترکیب چند فناوری استفاده میکنند. علاوهبر موارد گفته شده در بخش تاریخچه، پیشرفت در تکنولوژی ساخت پنلها نیز نقش مهمی در توسعه صفحه نمایش بدون حاشیه داشته است.
از سوی دیگر طراحی خاص دوربین هم توانست به ایده صفحه نمایشهای بدون حاشیه جامع عمل بپوشاند. پیش از این شرکتها ترجیح میدانند در بالا یا پایین گوشی حاشیه بزرگی ایجاد کنند و دوربین را داخل آن قرار دهند؛ ولی با ابداع روشهایی مانند ایجاد بریدگی، چاله دوربین یا پاپآپ، این مشکل هم حل شد. تفاوت این سه روش را میتوانید در تصویر زیر مشاهده کنید:
صفحه نمایش بدون حاشیه دقیقاً چه کاربردی دارد؟
صفحـه نمایش بیحاشیه صرفاً ابزاری برای زیبایی نیست، بلکه قابلیتهای جدیدی در صنایع مختلف ایجاد میکند. در ادامه برخی از مهمترین کاربردهای این فناوری را در ابزار گوناگون معرفی میکنیم:
تلفن همراه و تبلت
همانطور که گفته شد، اصلیترین کاربرد فناوری بدون حاشیه در گوشیها و تبلتهای هوشمند است. این طراحی تجربه تماشای فیلم، بازی و وبگردی را بسیار فراگیر میکند و باعث میشود تولیدکنندگان بتوانند گوشیهای کمحاشیه و درعینحال جمعوجورتری بسازند.
لپتاپ
شرکتهایی مانند Dell و Lenovo نمایشگرهایی با حاشیههای فوقالعاده باریک عرضه کردهاند تا ابعاد دستگاهها کوچکتر و طراحیشان مدرنتر شود. چنین دستگاههایی در کنار وزن کمتر، ابعاد کوچکتری دارند و برای دانشجویان یا کارمندانی که بهطور مداوم با لپتاپ سروکار دارند، یک گزینه ایدئال هستند.
تلویزیون و مانیتور
برخی تلویزیونها و مانیتورهای پیشرفته، بهویژه در سریهای گیمینگ و بالارده، حاشیههای نازکی دارند تا در تجربه تماشای ویدئو و بازی بیشترین تمرکز روی تصویر باشد. حال اگر صفحه نمایش بدون حاشیه با فناوری لبههای خمیده همراه شود، جذابیت تماشای فیلم یا گیمینگ از هر زمان دیگری به واقعیت نزدیکتر میشود.
تبلیغات در محیطهای شهری
در تابلوهای تبلیغاتی دیجیتال شهری و نمایشگرهای محیطی نیز ترکیب چند نمایشگر بدون قاب با هم رایج شده است تا محتوای تصویری بزرگتر و بهصورت یکپارچه پخش شود.
صفحه نمایش بدون حاشیه حتی در تبلیغات شهری هم کاربرد دارد.
آنچه در این بخش گفتیم فقط نمونهای از کاربردهاست و حوزههای دیگر نیز ممکن است از نمایشگرهای کمحاشیه سود ببرند. بهمرور این فناوری در قالبهای جدیدی مانند نمایشگرهای تاشو یا رولشونده نیز خود را نشان میدهد.
صفحه نمایش بدون حاشیه چه تفاوتی با نمایشگرهای معمولی دارد؟
تفاوت اصلی صفحه نمایش بدون حاشیه با نمایشگرهای قدیمی در میزان استفاده از پنل جلویی است. در نمایشگرهای معمولی با قابهای نسبتاً ضخیم، بخشی از جلوی صفحه به حاشیهها اختصاص دارد و در برخی مدلها نیز اجزایی مانند دوربین در همین نواحی حاشیهای قرار دارد؛ اما در طراحی بدون حاشیه، همان میزان جلو حالا تقریباً همگی در اختیار تصویر است.
به عبارت دیگر، نسبت صفحه به بدنه بسیار بالاتر میرود. مثال ساده این تفاوت را میتوانید در مقایسه گلکسی S8 و آیفون ۷ ببینید: S8 با داشتن نمایشگر ۵٫۸ اینچی و حاشیههای کوچک نسبت ۸۳٪ را داشت، درحالیکه در آیفون ۷ نسبت ۶۵٪ بود. این یعنی وقتی قابها کوچکتر میشوند، تجربه تماشای محتوا فراگیرتر میشود. در نهایت، یک گوشی معمولی با پنل سادهتر طراحی میشود، درحالیکه گوشی بدون حاشیه ظاهری مدرنتر و صفحه بزرگتری دارد.
در نهایت، مزایای زیادی که صفحه نمایش بدون حاشیه نسبت به همتای قدیمی خود داشت، باعث شد رفتهرفته نمایشگرهای عادی از دور خارج شوند. امروزه تقریباً همه گوشیهای مدرن با نسبت صفحه نمایش به پنل جلویی بالای 80 درصد طراحی میشوند و در رده صفحه نمایشهای بدون حاشیه قرار میگیرند.
صفحه نمایش بدون حاشیه در جهان آینده
آمار اخیر نشان میدهد که آینده دستگاههای هوشمند کاملاً یکپارچه از نمایشگر خواهد بود. برای نمونه، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۷ فناوری دوربین زیر نمایشگر در اکثر گوشیها فراگیر شود و این یعنی خداحافظی با بریدگیها و حفرههای دوربین.
در چنین دنیایی انتظار میرود تمام سطح جلوی گوشیها بهطور کامل یکپارچه و بیحاشیه باشد. حتی کمپانی اپل برای بیستمین سالگرد آیفون، ظاهراً در حال طراحی مدلی شیشهای با نمایشگر خمیده چهارطرفه است؛ یعنی صفحهای که از تمامی لبهها تا کناره گوشی امتداد یافته و ایلوژنی از «یک تکه شیشه یکپارچه» ایجاد میکند.
آیندهای که اپل به دنبال آن است.
همزمان شرکت سامسونگ نیز مفهوم All Around Full Screen را معرفی کرده است که در آن نمایشگر دور تا دور گوشی میپیچد.
آیندهای که سامسونگ به دنبال آن است.
در نهایت انتظار میرود نمایشگرهای انعطافپذیر و فناوریهای مرتبط، این روند را ادامه دهند. تصور آیندهای را بکنید که در آن حتی خانهها، ماشینها و محیطهای شهری دارای صفحات بدون قاب در ساختار خود باشند و تعامل انسان با اطلاعات روزمره کاملاً فراگیر و طبیعی شود. همین حالا هم نمونههای اولیه از خودروهای با داشبورد تمام دیجیتال و عینکهای AR در راستای این چشمانداز حرکت میکنند. بهطور خلاصه، روندهای کنونی نوید دهنده روزی هستند که مرز بین صفحه نمایش و دنیای اطراف محو شده و محتوا بهشکلی کاملاً یکپارچه در اختیار کاربران قرار گیرد.
سخن پایانی
سالهاست که مهندسان و طراحان نمایشگرها میکوشند با کمکردن حاشیهها، بیشترین فضای ممکن را برای تصویر فراهم کنند. از اولین تلاشهای شرکت شارپ در سال ۲۰۱۴ تا طراحیهای مفهومی آینده، مسیر پیشرفت صفحه نمایش بدون حاشیه جذاب و پرفراز و نشیب بوده است. در این مقاله سعی کردیم با زبانی ساده شما را با مفهوم، تاریخچه و کاربردهای فناوری صفحه نمایش بدون حاشیه آشنا کنیم. خوشحال میشویم اگر شما نیز مطلب و نظری درباره این فناوری دارید، در بخش نظرات با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید.
منبع:
