فناوری، استانداردها و دوام SSD اینترنال
فناوری SSD اینترنال بر پایه استفاده از حافظههای فلش NAND استوار است که اطلاعات را به صورت سلولی ذخیره میکند. انواع مختلف NAND شامل SLC (Single-Level Cell)، MLC (Multi-Level Cell)، TLC (Triple-Level Cell)، و QLC (Quad-Level Cell) هستند. هر سلول SLC تنها یک بیت داده را ذخیره میکند و سریعترین و بادوامترین نوع است، اما گرانتر است. MLC دو بیت، TLC سه بیت و QLC چهار بیت داده را در هر سلول ذخیره میکنند. با افزایش تعداد بیتهای ذخیرهشده در هر سلول، چگالی حافظه افزایش یافته و هزینه تولید کاهش مییابد، اما سرعت و دوام (عمر مفید) کاهش مییابد. کنترلر SSD نقش حیاتی در مدیریت این حافظهها ایفا میکند؛ وظایفی چون سطحبندی فرسایش (Wear Leveling) برای توزیع یکنواخت عملیات نوشتن در سراسر سلولها، جمعآوری زباله (Garbage Collection) برای آزادسازی فضای بلوکهای پاکشده، و تصحیح خطا (ECC) برای حفظ یکپارچگی دادهها بر عهده کنترلر است. برخی SSDها دارای حافظه DRAM کش هستند که به کنترلر در دسترسی سریعتر به جداول نگاشت داده کمک کرده و عملکرد را بهبود میبخشد، در حالی که مدلهای بدون DRAM از بخشی از حافظه NAND به عنوان کش استفاده میکنند (HMB - Host Memory Buffer) که میتواند کمی کندتر باشد.
استانداردهای رابط برای SSDهای اینترنال دو دسته اصلی را شامل میشوند: SATA III و NVMe. رابط SATA III با حداکثر پهنای باند ۶ گیگابیت بر ثانیه (حدود ۶۰۰ مگابایت بر ثانیه)، استانداردی قدیمیتر اما همچنان رایج است که اغلب در فرم فاکتور ۲.۵ اینچی یافت میشود و با اکثر سیستمهای قدیمی و جدید سازگار است. در مقابل، NVMe (Non-Volatile Memory Express) پروتکلی مدرن است که به طور خاص برای استفاده با گذرگاه PCIe (Peripheral Component Interconnect Express) طراحی شده است. این پروتکل با بهرهگیری از خطوط PCIe (معمولاً x4) و نسلهای مختلف آن (مانند PCIe Gen3 و Gen4)، تأخیر بسیار کم و پهنای باند بسیار بالاتری را ارائه میدهد که میتواند به چندین گیگابایت بر ثانیه برسد. NVMe عمدتاً در فرم فاکتور M.2 استفاده میشود و برای کاربردهای نیازمند عملکرد حداکثری، مانند بازیهای سنگین، ویرایش ویدئو، و ایستگاههای کاری، ایدهآل است. PCIe Gen4 سرعت تقریباً دو برابر Gen3 را فراهم میکند.
دوام و طول عمر SSDها از طریق معیارهایی مانند TBW (Terabytes Written) و MTBF (Mean Time Between Failures) سنجیده میشود. TBW نشاندهنده مقدار کل دادهای است که میتوان در طول عمر مفید SSD روی آن نوشت و MTBF بیانگر میانگین زمان مورد انتظار بین دو خرابی متوالی در یک دستگاه است که معیاری برای قابلیت اطمینان محسوب میشود. الگوریتمهای سطحبندی فرسایش (Wear Leveling) توسط کنترلر SSD تضمین میکنند که سلولهای فلش NAND به طور یکنواخت مورد استفاده قرار گیرند و از فرسودگی زودرس یک بخش خاص جلوگیری شود. این فرآیند به طور قابل توجهی عمر SSD را افزایش میدهد. همچنین، پشتیبانی از فرمان TRIM در سیستم عامل به SSD اجازه میدهد تا بلوکهای دادهای که دیگر استفاده نمیشوند را شناسایی و پاک کند و بدین ترتیب عملکرد درایو را در طول زمان حفظ نماید و از کاهش سرعت ناشی از نیاز به پاک کردن بلوکها قبل از نوشتن مجدد جلوگیری کند. تکنولوژی ECC نیز به شناسایی و اصلاح خطاهای احتمالی در دادهها کمک میکند تا یکپارچگی اطلاعات حفظ شود.
