ویژگیهای فنی لوازم جانبی دستگاه تراش
چاکها
چاکها از مهمترین لوازم جانبی دستگاه تراش هستند که وظیفه نگهداری و مهار قطعه کار را بر عهده دارند. انواع متداول شامل چاک سه نظام (Self-Centering Chuck) که برای قطعات گرد و ششضلعی و centering خودکار استفاده میشود، و چاک چهار نظام (Independent Chuck) که هر فک آن به صورت مستقل قابل تنظیم است و برای قطعات نامنظم یا نیاز به دقت بسیار بالا در centering به کار میرود. چاکهای هیدرولیک و پنوماتیک نیز برای تولید انبوه و کاهش زمان بستن قطعه کاربرد دارند. مشخصات فنی چاکها شامل قطر چاک، محدوده بستن قطعه، نوع اتصال به اسپیندل (مانند D1-4، D1-6، A2-5) و حداکثر نیروی بستن است که باید با دقت انتخاب شوند تا ایمنی و دقت عملیات حفظ شود.
مرغکها
مرغکها برای پشتیبانی از انتهای آزاد قطعات کار بلند و جلوگیری از خمش یا ارتعاش آنها در حین تراشکاری استفاده میشوند. مرغک ثابت (Dead Center) دارای نوک ثابت است و در انتهای قطعه کار حفرهای مخروطی ایجاد میشود؛ این نوع برای عملیات با سرعت پایین یا زمانی که قطعه کار نیاز به دقت زیاد در محور مرکزی ندارد، مناسب است. مرغک گردان (Live Center) دارای بلبرینگ داخلی است که نوک آن همراه با قطعه کار میچرخد و برای سرعتهای بالا و دقت بیشتر مناسبتر است، زیرا اصطکاک و تولید گرما را به حداقل میرساند. اندازه مخروط مرغک (مانند مورس MT2، MT3، MT4) و میزان دقت تمرکز از مشخصات کلیدی آنهاست.
ابزارگیرها
ابزارگیرها وظیفه نگهداری ابزارهای برش را بر روی کالسکه دستگاه تراش دارند. ابزارگیرهای استاندارد (Standard Tool Post) معمولاً شامل یک بلوک مربعی هستند که ابزار برش با پیچ روی آن محکم میشود. ابزارگیرهای سریع تعویض (Quick Change Tool Post) امکان تعویض سریع و دقیق ابزارها را فراهم میکنند که منجر به کاهش زمان تنظیم و افزایش بهرهوری میشود. این ابزارگیرها شامل یک بدنه اصلی و هولدرهای جداگانه برای انواع ابزارها (رندهتراشی، سوراخکاری، رزوهزنی) هستند. پارامترهای مهم در انتخاب ابزارگیر شامل ظرفیت ابزار (حداکثر ابعاد ابزار قابل نصب)، پایداری و دقت تکرارپذیری موقعیت ابزار است که مستقیماً بر کیفیت و دقت نهایی قطعه کار تأثیر میگذارد.
رندههای تراشکاری و ابزارهای برش
رندهها اصلیترین ابزارهای برش در عملیات تراشکاری هستند. این ابزارها در انواع مختلفی برای عملیاتهای گوناگون مانند تراشکاری طولی، عرضی، فرمتراشی، رزوهزنی و سوراخکاری تولید میشوند. جنس رندهها شامل فولاد تندبر (HSS)، کارباید (Carbide) با پوششهای مختلف (TiN، TiAlN) و سرامیک است که هر کدام برای جنس خاصی از قطعه کار و شرایط برش متفاوت طراحی شدهاند. انتخاب رنده مناسب بر اساس جنس قطعه کار، سرعت برش، عمق برش و نوع پرداخت سطح مورد نیاز انجام میشود. زاویههای رنده (زاویه حمله، زاویه گوه و زاویه خلاص) از پارامترهای فنی حیاتی هستند که مستقیماً بر کیفیت سطح، عمر ابزار و توان مصرفی تأثیر میگذارند. ابزارهای سوراخکاری مانند متهها و برقوها نیز از این دسته محسوب میشوند که برای ایجاد یا افزایش دقت سوراخها به کار میروند.
صفحههای فیسینگ و استراحتگاهها
صفحههای فیسینگ (Faceplates) برای نگهداری قطعات کار با شکل نامنظم یا بسیار بزرگ که نمیتوانند در چاک بسته شوند، استفاده میشوند. این صفحات دارای شیارها و سوراخهایی برای بستن قطعه کار با استفاده از کلمپها و پیچها هستند. استراحتگاهها (Rests) برای حمایت از قطعات کار بلند و باریک که تمایل به خمش دارند، استفاده میشوند. استراحتگاه ثابت (Steady Rest) به کالسکه دستگاه متصل شده و قطعه کار را در یک نقطه ثابت پشتیبانی میکند، در حالی که استراحتگاه متحرک (Follower Rest) به همراه ابزار برش حرکت میکند و از قطعه کار در نزدیکی نقطه برش حمایت میکند. انتخاب نوع استراحتگاه بستگی به طول قطعه کار و نوع عملیات دارد و به افزایش دقت و جلوگیری از لرزش کمک میکند.