ویژگیهای فنی پمپ روغن
انواع پمپ روغن
پمپهای روغن بر اساس مکانیزم عملکرد به انواع مختلفی تقسیم میشوند که هر یک برای کاربردهای خاصی بهینهسازی شدهاند.
پمپهای چرخدندهای
این نوع پمپها که از رایجترین انواع هستند، با استفاده از دو یا چند چرخدنده (داخلی یا خارجی) کار میکنند. با چرخش چرخدندهها، روغن در فضاهای بین دندانهها به دام افتاده و از ورودی به خروجی پمپ منتقل میشود. پمپهای چرخدندهای خارجی برای فشارهای بالا و دبی ثابت مناسب هستند، در حالی که پمپهای چرخدندهای داخلی (مانند پمپهای ژیروتور) اغلب در موتورهای خودرو به دلیل ابعاد فشرده و عملکرد آرامتر استفاده میشوند. این پمپها به دلیل ساختار ساده و استحکام بالا، در برابر ذرات معلق کوچک نیز تا حدودی مقاوم هستند.
پمپهای پرهای
پمپهای پرهای از یک روتور با پرههای متحرک تشکیل شدهاند که درون یک محفظه غیرهممرکز میچرخند. با چرخش روتور، پرهها تحت نیروی گریز از مرکز یا فنرهای داخلی به دیواره محفظه فشار آورده و حجمهای متغیری را ایجاد میکنند که باعث مکش و رانش روغن میشود. این پمپها دبی نسبتاً بالایی تولید میکنند و برای سیالات با ویسکوزیته متوسط مناسب هستند. آنها اغلب در سیستمهای هیدرولیک فرمان و برخی کاربردهای صنعتی یافت میشوند. عملکرد آنها معمولاً نرم و با نویز کم است.
پمپهای تروکوئیدی (ژیروتور)
این پمپها زیرمجموعهای از پمپهای چرخدندهای داخلی محسوب میشوند و از دو قطعه اصلی به نام ژیروتور داخلی و خارجی تشکیل شدهاند. ژیروتور داخلی تعداد دندانههای کمتری نسبت به ژیروتور خارجی دارد و در حین چرخش، روغن را به دام انداخته و به سمت خروجی هدایت میکند. پمپهای تروکوئیدی به دلیل طراحی فشرده، کارایی بالا و عملکرد بیصدا، به طور گسترده در موتورهای احتراق داخلی مدرن برای تامین روغن تحت فشار استفاده میشوند. طراحی آنها امکان دستیابی به دبی و فشار مطلوب را با ابعاد کوچک فراهم میآورد.
متریال ساخت و دوام
جنس بدنه و اجزای داخلی پمپ روغن نقش حیاتی در دوام و عملکرد آن دارد. معمولاً از آلومینیوم ریختهگری، چدن یا فولاد برای بدنه استفاده میشود. چرخدندهها، پرهها و سایر قطعات متحرک اغلب از فولاد سختکاری شده یا آلیاژهای مخصوص ساخته میشوند تا مقاومت بالایی در برابر سایش و خوردگی ناشی از تماس با روغن و ذرات احتمالی داشته باشند. استفاده از آببندها و واشرهای مقاوم در برابر حرارت و مواد شیمیایی روغن نیز برای جلوگیری از نشتی و حفظ فشار اهمیت دارد. انتخاب متریال مناسب بسته به نوع روغن، دمای عملیاتی و محیط کاری پمپ متفاوت خواهد بود.
معیارهای عملکرد
دبی و فشار از مهمترین معیارهای عملکردی پمپ روغن هستند. دبی به حجم روغنی اشاره دارد که پمپ در واحد زمان جابجا میکند و معمولاً بر حسب لیتر بر دقیقه (LPM) یا گالن بر دقیقه (GPM) بیان میشود. فشار نیز حداکثر نیرویی است که پمپ میتواند برای غلبه بر مقاومت جریان روغن تولید کند و بر حسب بار یا PSI اندازهگیری میشود. این مقادیر باید با نیازهای سیستم مورد نظر کاملاً منطبق باشند تا روانکاری کافی و عملکرد صحیح تضمین شود. پمپهای روغن معمولاً دارای یک سوپاپ اطمینان (relief valve) هستند که در صورت افزایش بیش از حد فشار، مقداری از روغن را به مخزن باز میگرداند تا از آسیب به سیستم جلوگیری کند.
نصب و نگهداری
نصب صحیح پمپ روغن شامل اطمینان از تراز بودن، اتصالات محکم و بدون نشتی، و همچنین رعایت دستورالعملهای سازنده است. نگهداری منظم شامل بررسی سطح روغن، کیفیت روغن، و تعویض فیلتر روغن از اهمیت بالایی برخوردار است. آلودگی روغن میتواند به سرعت به اجزای داخلی پمپ آسیب رسانده و عمر مفید آن را کاهش دهد. بررسی دورهای برای علائم سایش، نشتی، یا صداهای غیرعادی نیز توصیه میشود.