به گزارش اخبار تغذیه، دارین پیترسون، یکی از امیدهای برتر تیم بسکتبال NBA، تجربهای تلخ و هولناک را پس از مصرف یک مکمل رایج پشت سر گذاشته است. او ادعا کرده که مصرف دوز بالای کراتین، منجر به علائم ناتوانکننده، دوری او از میادین ورزشی و ترس از جانش شده است. پیترسون ۱۹ ساله، در پاییز گذشته، حین تمرین دچار گرفتگیهای عضلانی بسیار دردناک شد و مجبور شد به سرعت به مرکز درمانی منتقل شود.
پیترسون در مصاحبهای با ESPN جزئیات این حادثه را شرح داد: «به اتاق تمرین رسیدم و به قدری درد داشتم که از آنها خواستم فوراً با اورژانس تماس بگیرند.» شدت درد به حدی بود که پیترسون تصور میکرد هرگز بهبود نخواهد یافت. او اعتراف کرد: «آن روز فکر میکردم روی میز تمرین خواهم مرد.»
پیامدهای مصرف بالای کراتین
در ابتدا، پزشکان علت درد شدید پیترسون را کمآبی شدید بدن تشخیص دادند. با این حال، آزمایشهای خون نتایج غافلگیرکنندهای را نشان داد: سطوح به شدت بالایی از کراتین در بدن او وجود داشت که عامل اصلی گرفتگیهای عضلانی بود. کراتین، ترکیبی که به طور طبیعی از اسیدهای آمینه در بدن تولید میشود، به منظور افزایش تولید انرژی عضلانی، بهبود عملکرد ورزشی و تسریع ریکاوری مورد استفاده قرار میگیرد. در حالی که بدن ما به طور طبیعی کراتین تولید میکند، مصرف مکملهای مصنوعی آن نیز در حوزه سلامت و تناسب اندام رایج شده است.
پیترسون اظهار داشت که قبلاً هرگز از این مکمل استفاده نکرده بود. او گفت: «بعد از فصل مسابقات، دو هفته استراحت کردم و آزمایشهایی انجام دادند که نشان داد سطح پایه کراتین من از قبل بالا بود.» او پروتکل «بارگیری» (loading) با کراتین را طی کرده بود؛ مرحلهای که در آن دوز اولیه بالاتری برای اشباع سریع عضلات و حداکثر بهرهوری مصرف میشود. پیترسون حدس زد: «احتمالاً همین موضوع باعث شد سطوح آن ناایمن شود.» او در حال حاضر مصرف مکمل کراتین را برای آمادگی در ترکیب NBA متوقف کرده و با تشخیص علت اصلی مشکلاتش، احساس بهتری دارد.
خطرات احتمالی کراتین و نظر متخصصان
تجربه دلخراش پیترسون، پرسشهایی را درباره ایمنی کراتین مطرح میکند. با این حال، متخصصان تغذیه تاکید دارند که واکنشهای نامطلوب به کراتین بسیار نادر هستند. نویل دایموند، متخصص تغذیه ثبت شده و یکی از بنیانگذاران NDA Medical Spa، در این باره میگوید: «میلیونها نفر کراتین مصرف میکنند بدون اینکه با چنین عوارضی روبرو شوند. تحقیقات فعلی به طور کلی، مشخصات ایمنی کراتین را در افراد سالم و در صورت استفاده صحیح، تایید میکنند.»
دایموند افزود: «تجربه دارین نباید لزوماً باعث شود افراد عادی از کراتین دوری کنند، اما باید یادآوری کند که علائمی مانند گرفتگی شدید عضلانی، سرگیجه، تیرگی ادرار، استفراغ یا ضعف، هرگز نباید نادیده گرفته شوند.» اشلی کیچنز، متخصص تغذیه گیاهخواری در Plant Centered Nutrition، نیز با این نظر موافق است. او توضیح داد: «برای فرد عادی که کراتین مصرف میکند، احتمال تجربه چنین عارضهای بسیار کم است.» کیچنز معتقد است که رویکرد پیترسون به مصرف مکمل، نه خود مکمل، ممکن است مقصر واکنش نامطلوب او باشد. او تاکید کرد: «او هرگز قبلاً کراتین مصرف نکرده بود و مستقیماً به سراغ دوز بارگیری رفت که وضعیت او را خطرناک کرد.»
چه کسانی باید کراتین مصرف کنند؟
دایموند و کیچنز معتقدند که کراتین به طور کلی برای بزرگسالان سالم مناسب است. دایموند میگوید: «کراتین میتواند برای ورزشکاران درگیر در تمرینات با شدت بالا، ورزشهای قدرتی، فعالیتهای مبتنی بر سرعت و حتی بزرگسالانی که به دنبال حفظ توده عضلانی و عملکرد شناختی خود با افزایش سن هستند، مفید باشد.» او به طور خاص زنان در دوره پیش از یائسگی و یائسگی را به عنوان یک گروه جمعیتی ایدهآل برای مصرف کراتین معرفی کرد، زیرا حفظ عضلات بدون چربی با افزایش سن برای سلامت متابولیک و هورمونی اهمیت فزایندهای پیدا میکند.
دایموند همچنین به نقش کراتین در درمان بیمارانی که داروهای GLP-1 مصرف میکنند، اشاره کرد، جایی که حفظ توده عضلانی بدون چربی از اهمیت بالایی برخوردار است. مردان و زنان به طور متفاوتی به این ترکیب پاسخ میدهند؛ زنان معمولاً ذخایر طبیعی کراتین کمتری دارند و بنابراین ممکن است به مکملها بهتر پاسخ دهند. افرادی که سطوح پایه پایینتری دارند، مانند افراد مسنتر، نیز ممکن است بهبودهای بیشتری در حافظه، خلق و خو، سرعت پردازش و توده عضلانی تجربه کنند. با این حال، دایموند خاطرنشان کرد که همه افراد به کراتین نیاز ندارند یا نباید آن را مصرف کنند. او توصیه کرد: «من در مورد مصرف کراتین در افرادی که بیماری زمینهای کلیه، سابقه رابدومیولیز، مشکلات شدید کمآبی، گرفتگی عضلانی بدون توضیح یا برخی اختلالات متابولیک دارند، احتیاط میکنم.» علاوه بر این، زنان باردار یا شیرده، افراد مبتلا به بیماری کبد، کودکان و افراد با فشار خون بالا کنترل نشده، نباید کراتین مصرف کنند.
دوز مناسب مصرف کراتین
هر دو متخصص، دوز روزانه ۳ تا ۵ گرم کراتین را توصیه میکنند. تحقیقات نشان میدهد که مصرف کراتین بلافاصله پس از تمرین، مؤثرتر از مصرف قبل از تمرین است. کیچنز میگوید: «برای ورزشکاران، ۵ گرم کراتین در روز توصیه استاندارد است. فازهای بارگیری، که در آن مقادیر بالاتری کراتین برای اشباع سریعتر عضلات مصرف میشود، همان چیزی است که دارین را به دردسر انداخت. مصرف مداوم کراتین در دوز ۳ تا ۵ گرم در روز، شما را بدون ریسک به همان نتیجه میرساند.»
دایموند، که روزانه ۵ گرم کراتین مصرف میکند، هشدار میدهد که اکثر افراد هنگام شروع مصرف مکمل نیازی به فاز «بارگیری» مانند پیترسون ندارند. او توضیح داد: «پروتکل سنتی بارگیری، یعنی ۲۰ گرم در روز برای چندین روز، میتواند احتمال نفخ، ناراحتی گوارشی یا کمآبی را افزایش دهد. برای ورزشکاران حرفهای، دوز ممکن است بر اساس اندازه بدن و نیازهای تمرینی متفاوت باشد، اما بیشتر بودن همیشه بهتر نیست.» کیچنز به شدت از بارگیری منع میکند و توصیه میکند افرادی که کنجکاو مصرف کراتین هستند، قبل از شروع مکمل، سطح پایه خود را از طریق آزمایش خون اندازهگیری کنند.
او گفت: «پزشکان دارین تشخیص دادند که سطح پایه کراتینین طبیعی او قبل از شروع کراتین بالا بوده است. وقتی دارین دوزهای بارگیری کراتین را مصرف کرد، احتمالاً سطوح آن را به محدودهای بالا و ناایمن رساند.» دایموند معتقد است داستان پیترسون حقیقت مهمی را روشن میکند: مکملها برای همه یکسان نیستند و دوز مصرف باید به درستی مدیریت شود.
کیچنز موافق است: «این داستانی درباره خطرناک بودن کراتین نیست.» او خاطرنشان کرد که کراتین، در صورت استفاده مناسب، یک مکمل ایمن است. «نکته اصلی این است که آزمایشهای پایه خود را انجام دهید، فاز بارگیری را نادیده بگیرید، روزانه ۳ تا ۵ گرم مصرف کنید و مطمئن شوید که آب فراوان مینوشید.»
تحلیل تاثیر
این حادثه بر اهمیت مدیریت دقیق دوز و توجه به سطح پایه بدن در هنگام مصرف مکملهای تغذیهای، به ویژه کراتین، تاکید میکند. در حالی که کراتین به طور کلی برای بسیاری از افراد سالم ایمن و مؤثر تلقی میشود، رویکرد نادرست به مصرف آن، مانند استفاده از دوزهای بارگیری بدون ارزیابی اولیه، میتواند منجر به عوارض جانبی جدی شود. این اتفاق تلنگری است برای ورزشکاران و عموم مردم که همواره با متخصصان تغذیه مشورت کرده و از دستورالعملهای ایمن پیروی کنند تا از فواید مکملها بهرهمند شده و از خطرات احتمالی دوری جویند.
