ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا و چهره جنجالی دنیای فناوری، اخیراً اظهار داشته که تسلا یکی از شرکتهایی خواهد بود که به هوش مصنوعی عمومی (AGI) دست خواهد یافت و احتمالاً اولین شرکتی است که آن را در قالب رباتهای انساننما توسعه خواهد داد. این ادعا در ادامه موجی از پیشبینیهای بلندپروازانه ماسک در زمینه هوش مصنوعی مطرح میشود. با این حال، بررسی سوابق نشان میدهد که ماسک سالهاست وعدههای مشابهی در خصوص پیشرفتهای هوش مصنوعی مطرح کرده و هر بار از تحقق آنها بازمانده است. با توجه به کاهش فروش تسلا و افت سودآوری این شرکت در سالهای اخیر، این اظهارات جدید میتواند تلاشی برای مرتبط کردن نام تسلا با موج فعلی هیجان پیرامون هوش مصنوعی تلقی شود.
سیر تحولات و زمانبندیهای ماسک در خصوص هوش مصنوعی الگوی مشخصی را دنبال میکند: ابتدا یک پیشبینی جسورانه مطرح میشود، سپس به آن عمل نمیشود و در نهایت، هدفگذاریها به آیندهای دورتر منتقل میگردند. در سال ۲۰۲۳، ماسک ادعا کرد که خودروهای تسلا «ذهنی دارند» و شرکت «جنبههایی از AGI را کشف کرده است». او در سال ۲۰۲۴ پیشبینی کرد که AGI تا سال ۲۰۲۵ ظهور خواهد کرد. پس از عبور از این تاریخ بدون تحقق AGI، او مجدداً زمانبندی را به سال ۲۰۲۶ موکول کرد. اوایل امسال نیز اعلام کرد که «وارد عصر تکینگی (Singularity) شدهایم» و «سال ۲۰۲۶ سال تکینگی خواهد بود». اکنون، ماسک مدعی است که تسلا به طور خاص در میان اولین شرکتهایی خواهد بود که AGI را در «فرم انساننما/شکلدهنده اتم» از طریق برنامه ربات اپتیموس خود توسعه خواهد داد.
سابقه پیشبینیهای ناموفق هوش مصنوعی
عملکرد ایلان ماسک در خصوص هوش مصنوعی شباهت زیادی به وعدههای او درباره قابلیت رانندگی خودکار تسلا دارد. او اولین بار در سال ۲۰۱۶ اعلام کرد که تمامی خودروهای تسلا سختافزار لازم برای رانندگی کاملاً خودکار را دارند. از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵، او هر ساله مدعی بود که تسلا تا پایان سال این قابلیت را ارائه خواهد کرد، اما هیچگاه چنین اتفاقی نیفتاد. بررسیها نشان میدهند که پنج پیشبینی برتر ماسک برای سال ۲۰۲۵ تسلا محقق نشد. ناوگان «روباتاکسی» تسلا در آستین همچنان شامل حدود ۳۰ خودرو است که اکثر آنها در بیشتر مواقع فعال نیستند و همچنان به ناظران ایمنی در داخل خودرو نیاز دارند.
حتی در حوزه سختافزار نیز، وعدهها پابرجا نماندهاند. در نوامبر ۲۰۲۵، ماسک در حال تبلیغ نسل هشتم تراشه هوش مصنوعی تسلا بود، در حالی که هنوز وعدههای مربوط به نسل سوم تراشه رانندگی خودکار را عملی نکرده بود. در ژانویه ۲۰۲۶، او بیان کرد که طراحی تراشه AI5 «تقریباً به پایان رسیده است» - شش ماه پس از آنکه ادعا کرده بود «تکمیل شده است».
وضعیت کسبوکار تسلا داستانی متفاوت را روایت میکند
در حالی که ماسک از AGI و تکینگی سخن میگوید، کسبوکار واقعی تسلا در حال زوال است. تسلا در سال ۲۰۲۵ تعداد ۱.۶۳ میلیون دستگاه خودرو تحویل داد که نشاندهنده ۹ درصد کاهش نسبت به سال ۲۰۲۴ و دومین سال متوالی کاهش تحویل است. درآمد این شرکت تقریباً ۳ درصد کاهش یافته و به ۹۴.۸ میلیارد دلار رسیده است که اولین افت درآمد سالانه در تاریخ این شرکت محسوب میشود. سود هر سهم نیز حدود ۳۳ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته است.
در سهماهه اول سال ۲۰۲۵، تسلا نتایج بسیار ضعیفتری نسبت به انتظارات پایین داشت و سود آن ۷۱ درصد کاهش یافت. در سهماهه دوم، سود ۲۳ درصد کاهش یافت. تا پایان سال ۲۰۲۵، تأیید شد که روند کاهش فروش شتاب گرفته است. در همین حال، شرکت BYD در سال ۲۰۲۵ تعداد ۲.۲۶ میلیون خودروی برقی تحویل داد و از تسلا به عنوان بزرگترین تولیدکننده خودروی برقی در جهان پیشی گرفت. سهم بازار تسلا در اروپا - با افت ۴۸ درصدی فروش در آلمان و ۴۰ درصدی در فرانسه - و همچنین در چین، که رقبا داخلی به طور مداوم در حال کسب سهم هستند، رو به کاهش است.
تضاد منافع با xAI
ادعای دستیابی به AGI همچنین با اقدامات خود ماسک پیچیده میشود. سالهاست که او سرمایهگذاران تسلا را با وعده تبدیل شدن این خودروساز به پیشروترین شرکت هوش مصنوعی واقعی در جهان، ترغیب کرده است. اما سپس او xAI، یک شرکت خصوصی هوش مصنوعی که خودش آن را کنترل میکند، تأسیس کرد و شروع به انتقال منابع و استعدادهای هوش مصنوعی از تسلا نمود. سرمایهگذاران تسلا از ماسک به دلیل نقض وظیفه امانتداری شکایت کردهاند و ادعا میکنند که او از منابع و اعتبار تسلا برای ساخت زیرساخت xAI استفاده کرده است. همانطور که گزارش دادیم، xAI به سرمایهگذاران خود اعلام کرده است که هوش مصنوعی ربات اپتیموس تسلا را توسعه خواهد داد - به این معنی که هوش مصنوعی که قرار است ارزشگذاری بالای تسلا را توجیه کند، ممکن است حتی به صورت داخلی توسعه نیابد. تنها دیروز، گزارش دادیم که چگونه مرکز داده xAI ماسک، تلاشهای تسلا در زمینه آبوهوا را - همه به نام هوش مصنوعی - تضعیف میکند. این یک شبکه درهمتنیده از تضاد منافع است.
تحلیل اثرگذاری
این وضعیت، تلاشی ناامیدانه از سوی ایلان ماسک برای چسباندن تسلا به حباب هوش مصنوعی تلقی میشود؛ حبابی که سهامداران تسلا، با توجه به اینکه سهام شرکت در سه سال گذشته در بهترین حالت نوسانی بوده و رشد قابل توجهی نداشته است، واقعاً از آن بهرهمند نشدهاند. ما سالهاست که وعدههای ماسک در زمینه هوش مصنوعی و رانندگی خودکار را رصد میکنیم و الگو کاملاً آشکار است. او یک پیشبینی جسورانه مطرح میکند، مهلت تعیین شده میگذرد و او به سراغ موضوع بعدی میرود. در سال ۲۰۲۳، این موضوع «ذهن خودروهای تسلا» بود. در سال ۲۰۲۴، «AGI تا سال ۲۰۲۵». در سال ۲۰۲۵، «تکینگی». اکنون، «توسعه AGI در فرم شکلدهنده اتم» توسط تسلا - هرچند این عبارت نامفهوم است.
همانطور که فروش تسلا کاهش مییابد، درآمد برای اولین بار در تاریخ افت میکند و سودآوری به شدت سقوط میکند، ماسک همواره به دنبال شیء درخشان بعدی برای جلب توجه سرمایهگذاران است. روبوتاکسیها محقق نشدند. اپتیموس قادر به سرو کردن مطمئن پاپکورن نیست. وعدههای مبهم هوش مصنوعی در «طرح اصلی بخش ۴» به محصولی تبدیل نشدهاند. بنابراین اکنون نوبت به AGI رسیده است. حقیقت ناراحتکننده این است که هیچ اجماع در جامعه تحقیقات هوش مصنوعی در مورد زمان یا حتی امکان دستیابی به AGI در کوتاهمدت وجود ندارد. حتی یک تعریف واضح و مورد توافق از AGI نیز وجود ندارد. اما ماسک این اظهارات را با اطمینان بیمورد ادامه میدهد و رسانههای مالی نیز به دلیل جذابیت برای کلیکها و (حداقل به طور موقت) قیمت سهام تسلا، به انتشار آنها دامن میزنند. سهامداران تسلا بهتر است اگر ماسک به جای پست گذاشتن درباره تکینگی در X، بر معکوس کردن روند نزولی فروش شرکت و ساخت خودروهای رقابتی تمرکز کند.
