مشخصات فنی بکس و ست بکس
درایو بکس و کاربرد آن
درایو بکس (Drive Size) به ابعاد قسمت مربع شکل بکس و جغجغه اشاره دارد که برای انتقال گشتاور از ابزار به بکس استفاده میشود. رایجترین اندازههای درایو شامل 1/4 اینچ، 3/8 اینچ، 1/2 اینچ، 3/4 اینچ و 1 اینچ هستند. هر اندازه درایو برای محدوده خاصی از گشتاور و کاربردها طراحی شده است. درایو 1/4 اینچ برای کارهای سبک و ظریف با گشتاور پایین، درایو 3/8 اینچ برای کاربردهای عمومی و مکانیکی متوسط، و درایو 1/2 اینچ برای کارهای سنگینتر در مکانیک خودرو و صنعت مناسب است. درایوهای بزرگتر مانند 3/4 و 1 اینچ عمدتاً در صنایع سنگین، ماشینآلات ساختمانی و کامیونها به کار میروند.
انواع بکس بر اساس شکل و کاربرد
بکس شش پر (6-Point Socket)
این نوع بکس دارای شش ضلع داخلی است که تماس بیشتری با سر پیچ یا مهره برقرار میکند. مزیت اصلی بکسهای شش پر، انتقال بهینه گشتاور و کاهش احتمال گرد شدن گوشههای پیچ و مهره، به ویژه در کارهای سنگین یا با پیچ و مهرههای آسیبدیده است. این بکسها برای اعمال نیروی بالا و کارهای طولانیمدت توصیه میشوند.
بکس دوازده پر (12-Point Socket)
بکسهای دوازده پر با دوازده ضلع داخلی، امکان اتصال به پیچ و مهره را در زوایای بیشتری فراهم میکنند (هر 30 درجه). این ویژگی باعث سهولت و سرعت بیشتر در درگیر شدن با پیچ یا مهره، به خصوص در فضاهای محدود میشود. هرچند احتمال گرد شدن گوشهها در مقایسه با بکسهای شش پر کمی بیشتر است، اما برای کاربردهای عمومی و سرعت عمل بسیار مفید هستند.
بکس بلند و کوتاه (Deep and Shallow Sockets)
بکسهای بلند برای دسترسی به پیچ و مهرههایی که در عمق قرار گرفتهاند یا دارای رزوه بلند هستند (مانند مهرههای شفت) طراحی شدهاند. بکسهای کوتاه نیز برای کاربردهای عمومی و فضاهایی که محدودیت ارتفاع وجود دارد، استفاده میشوند.
بکس فشار قوی (Impact Sockets)
بکسهای بادی یا فشار قوی به طور خاص برای استفاده با ابزارهای بادی (مانند آچار بکس) و ابزارهای برقی ضربهای طراحی شدهاند. این بکسها معمولاً از فولاد کروم مولیبدن (Cr-Mo) ساخته شدهاند که مقاومت بالایی در برابر ضربه و گشتاورهای لحظهای دارد. ضخامت دیوارههای آنها بیشتر است و اغلب دارای پوشش فسفات سیاه (Black Oxide) هستند تا مقاومت در برابر خوردگی و ظاهر صنعتی آنها را افزایش دهد. استفاده از بکسهای معمولی با ابزارهای ضربهای میتواند منجر به شکستگی و آسیبدیدگی ابزار یا کاربر شود.
جنس ساخت و پوشش بکس
متداولترین مواد برای ساخت بکس عبارتند از:
- فولاد کروم وانادیوم (Chrome Vanadium Cr-V): این آلیاژ مقاومت بالا در برابر سایش و خوردگی دارد و برای ابزارهای دستی ایدهآل است. پوشش کروم (Chromed) علاوه بر افزایش مقاومت در برابر زنگزدگی، ظاهری براق و حرفهای به بکس میبخشد.
- فولاد کروم مولیبدن (Chrome Molybdenum Cr-Mo): این آلیاژ به دلیل سختی و مقاومت فوقالعاده در برابر ضربه، انتخاب اصلی برای بکسهای بادی و فشار قوی است.
پوششهای سطحی مانند نیکل-کروم، ساتن کروم، یا فسفات سیاه، علاوه بر زیبایی، به افزایش طول عمر و مقاومت بکس در برابر عوامل محیطی کمک میکنند.
محتویات ست بکس
یک ست بکس کامل علاوه بر بکسها در اندازههای مختلف، شامل اجزای جانبی متعددی است که کارایی آن را افزایش میدهد:
- جغجغه (Ratchet): در اندازههای درایو مختلف و با تعداد دندانههای متفاوت (معمولاً 24 تا 90 دندانه). تعداد دندانههای بیشتر امکان کار در فضاهای محدود با زاویه حرکت کمتر را فراهم میکند.
- لقمه افزایش طول (Extension Bar): برای دسترسی به نقاط دور از دسترس.
- لقی یا مفصل کاردان (Universal Joint): امکان کار در زوایای غیرمستقیم را فراهم میکند.
- دسته بکس کشویی (Sliding T-Bar): برای اعمال گشتاور بالا و شل کردن پیچهای محکم.
- دسته بکس کمکی یا بریکر بار (Breaker Bar): برای اعمال حداکثر گشتاور و باز کردن پیچ و مهرههای بسیار سفت.
- آداپتورها و مبدلها (Adapters and Reducers): برای استفاده از بکس با درایوهای متفاوت.