انواع و مشخصات فنی پرچ
انواع پرچ
پرچها بر اساس ساختار، نحوه نصب و کاربرد به انواع مختلفی تقسیم میشوند که هر یک ویژگیهای فنی منحصربهفردی دارند.
پرچ کور (Blind Rivets)
پرچهای کور، که به آنها پرچ یکطرفه نیز گفته میشود، امکان اتصال قطعات را زمانی که تنها به یک طرف کار دسترسی وجود دارد، فراهم میکنند. این پرچها دارای یک میخ مرکزی (ماندرل) هستند که پس از کشیده شدن، بدنه پرچ را از طرف پنهان متصل میکند و سپس میشکند. از مزایای اصلی آنها نصب سریع و آسان است.
انواع پرچ کور شامل پرچ کلاهکدار (Domed Head) برای کاربردهای عمومی، پرچ سرپهن (Large Flange) برای توزیع بار روی مواد نرم، پرچ آببند (Sealed) برای جلوگیری از نشت مایعات و گازها، و پرچ گلمیخی (Peel Rivets) برای مواد شکننده یا با ضخامت متغیر میباشند.
پرچ جامد (Solid Rivets)
پرچهای جامد قدیمیترین و مستحکمترین نوع پرچ هستند. این پرچها نیاز به دسترسی به هر دو طرف قطعات دارند تا یک سر آن با ابزار پرچکاری تغییر شکل داده و سر دوم را ایجاد کند. آنها اتصالی بسیار قوی و مقاوم در برابر لرزش ایجاد میکنند و عمدتاً در صنایع سنگین مانند هوافضا و ساختوساز استفاده میشوند.
پرچ نیمهلولهای (Semi-Tubular Rivets)
این پرچها دارای یک سوراخ جزئی در انتهای ساق خود هستند که نیاز به نیروی کمتری برای تغییر شکل نسبت به پرچهای جامد دارد. پرچهای نیمهلولهای در کاربردهایی که استحکام بالای پرچ جامد مورد نیاز نیست و یا نیاز به جلوگیری از شکستگی مواد شکننده وجود دارد، استفاده میشوند؛ مانند صنعت کفش، لوازم خانگی و صنایع سبک.
پرچ لولهای (Tubular Rivets)
پرچهای لولهای دارای یک سوراخ کامل در طول ساق خود هستند و برای اتصال مواد نرم و انعطافپذیر مانند پارچه، چرم یا پلاستیک طراحی شدهاند. این سوراخ امکان فشردهسازی و تغییر شکل آسانتر پرچ را فراهم میکند.
پرچ چنگالی (Drive Rivets)
پرچهای چنگالی با ضربه چکش نصب میشوند و دارای یک پین مرکزی هستند که پس از کوبیده شدن، انتهای پرچ را متورم کرده و اتصال را برقرار میسازد. آنها معمولاً در مواردی که سرعت نصب و عدم نیاز به ابزار پیچیده مهم است، کاربرد دارند.
پرچ چتری یا شکافدار (Split/Bifurcated Rivets)
این پرچها دارای یک انتهای دوشاخه هستند که پس از وارد شدن به قطعه، مانند چتر باز میشوند. آنها برای اتصال مواد نرم و انعطافپذیر مانند چوب، پلاستیک و چرم ایدهآل هستند و سطحی صاف و محکم ایجاد میکنند.
جنس پرچها
انتخاب جنس پرچ مستقیماً بر استحکام، مقاومت در برابر خوردگی و سایر خواص مکانیکی اتصال تأثیر میگذارد:
- آلومینیوم: سبک، مقاوم در برابر خوردگی، نرم و انعطافپذیر، مناسب برای کاربردهای عمومی و سازههای سبک.
- فولاد کربن: استحکام کششی و برشی بالا، مقرون به صرفه، اما نیاز به پوشش برای مقاومت در برابر خوردگی دارد.
- فولاد ضد زنگ (استنلس استیل): مقاومت عالی در برابر خوردگی، دماهای بالا و عوامل محیطی، مناسب برای محیطهای سخت و صنایع غذایی یا دریایی.
- مس: رسانایی الکتریکی و حرارتی بالا، مقاومت خوب در برابر خوردگی، زیباییشناختی برای کاربردهای خاص.
- برنج: ترکیبی از مس و روی، مقاومت خوب در برابر خوردگی، زیبایی و قابلیت ماشینکاری بالا، برای کاربردهای تزئینی و اتصال قطعات برنجی.
نکات کلیدی در نصب پرچ
نصب صحیح پرچ به اندازه انتخاب آن اهمیت دارد. استفاده از ابزار پرچکن مناسب (دستی، بادی، هیدرولیک) برای نوع پرچ و کار، رعایت قطر دقیق سوراخ (معمولاً ۰.۱ تا ۰.۲ میلیمتر بزرگتر از قطر پرچ) و اطمینان از قرارگیری صحیح پرچ در محدوده ضخامت کارگیر (Grip Range) ضروری است. اعمال نیروی صحیح و یکنواخت برای تغییر شکل کامل پرچ، ضامن یک اتصال پایدار و مطمئن خواهد بود.