ویژگیهای فنی موتور برق
انواع موتور برق بر اساس سوخت
موتورهای برق عمدتاً در سه دسته بنزینی، دیزلی (گازوئیلی) و گازسوز طبقهبندی میشوند. موتور برق بنزینی برای مصارف سبک و متوسط و کارکرد در زمانهای کوتاه مناسبتر است؛ آنها معمولاً قیمت پایینتری دارند و نگهداری آنها آسانتر است. موتور برق دیزلی برای مصارف سنگین و کارکرد طولانیمدت طراحی شدهاند، راندمان بالاتری دارند و سوخت آنها ارزانتر است، اما هزینه اولیه بالاتری دارند و صدای بیشتری تولید میکنند. موتور برق گازسوز نیز گزینهای پاکتر محسوب میشود و برای مکانهایی که دسترسی به گاز شهری دارند، مناسب است.
توان و ظرفیت موتور برق
توان خروجی موتور برق مهمترین فاکتور در انتخاب آن است که معمولاً بر حسب کیلووات (kW) یا کیلوولت آمپر (kVA) بیان میشود. برای محاسبه توان مورد نیاز، باید مجموع توان مصرفی تمام وسایلی که قرار است به موتور برق متصل شوند، به علاوه ضریب راهاندازی برای بارهای موتوری، محاسبه گردد. توان نامی، حداکثر توانی است که دستگاه میتواند به صورت پیوسته تولید کند، در حالی که توان حداکثری (پیک) توانی است که دستگاه برای مدت کوتاهی میتواند تأمین کند، مثلاً هنگام راهاندازی موتورهای الکتریکی.
سیستمهای راهاندازی موتور برق
راهاندازی دستی (هندلی)
این سیستم سادهترین نوع راهاندازی است و در موتورهای برق کوچکتر و ارزانتر استفاده میشود. کاربر با کشیدن طناب هندل، موتور را روشن میکند.
راهاندازی الکتریکی (استارتی)
این سیستم با استفاده از یک باتری و استارتر الکتریکی، موتور را روشن میکند. راحتی کار با این سیستم، آن را برای اکثر کاربران جذاب کرده است.
راهاندازی اتوماتیک (ATS)
موتورهای برق مجهز به سیستم ATS (Automatic Transfer Switch) در صورت قطع برق شهری به صورت خودکار روشن شده و بار را به خود منتقل میکنند و پس از وصل مجدد برق شهری، به صورت اتوماتیک خاموش میشوند. این ویژگی برای کاربردهای اضطراری و حساس بسیار حیاتی است.
ولتاژ و فرکانس
موتورهای برق میتوانند تک فاز (معمولاً 220 ولت) یا سه فاز (معمولاً 380 ولت) باشند. انتخاب نوع ولتاژ بستگی به نیاز مصرفکننده و نوع دستگاههای برقی مورد استفاده دارد. فرکانس خروجی در ایران 50 هرتز است و موتور برق باید این فرکانس را به دقت تأمین کند. سیستم AVR (Automatic Voltage Regulator) وظیفه تثبیت ولتاژ خروجی را بر عهده دارد و از نوسانات شدید ولتاژ که میتواند به دستگاههای برقی آسیب برساند، جلوگیری میکند. حضور AVR در موتور برق برای محافظت از لوازم الکترونیکی حساس بسیار توصیه میشود.
سیستم خنککننده نیز از دیگر عوامل مهم در دوام موتور برق است. اکثر موتورهای برق کوچک هوا خنک هستند، در حالی که مدلهای بزرگتر و صنعتیتر از سیستم خنککننده آبی بهره میبرند که کارایی بالاتری در دفع گرما دارد و برای کارکرد طولانیمدت مناسبتر است.
سطح صدای تولیدی بر حسب دسیبل (dB) نیز یک فاکتور مهم، به ویژه در مناطق مسکونی یا محیطهایی که نیاز به سکوت دارند، محسوب میشود. موتورهای برق سایلنت یا کانوپیدار با محفظههای عایق صدا، برای کاهش نویز طراحی شدهاند.