مشخصات فنی الوار ساختمانی
گونههای اصلی الوار ساختمانی
الوار ساختمانی عمدتاً از دو دسته کلی چوبهای سوزنی برگ (Softwood) و پهن برگ (Hardwood) تهیه میشود. چوبهای سوزنی برگ مانند کاج، صنوبر، نراد و سرو، به دلیل رشد سریعتر و قیمت مناسبتر، کاربرد وسیعی در سازههای موقت، قالببندی و برخی عناصر سازهای دائمی دارند. این چوبها معمولاً دارای استحکام فشاری و خمشی مناسب برای باربریهای سبک و متوسط هستند. در مقابل، چوبهای پهن برگ نظیر راش، بلوط، گردو و افرا، دارای دانسیته بالاتر، سختی بیشتر و دوام طولانیتری هستند. این چوبها اغلب در مواردی که نیاز به مقاومت بالا در برابر سایش، زیبایی ظاهری و دوام طولانیمدت است، مانند کفپوشها، درب و پنجره و تزئینات داخلی به کار میروند.
اهمیت میزان رطوبت الوار
یکی از حیاتیترین مشخصات فنی الوار، میزان رطوبت آن است. چوب تازه برشخورده دارای رطوبت بالایی است که میتواند به بیش از ۵۰ درصد وزن خشک چوب برسد. برای استفاده در ساختمان، الوار باید خشک شود تا میزان رطوبت آن به حد تعادل با رطوبت محیط (معمولاً ۸ تا ۱۹ درصد بسته به منطقه آب و هوایی و کاربرد) برسد. فرآیند خشک کردن چوب به دو روش طبیعی (هوایی) و صنعتی (کورهای) انجام میشود. خشک کردن مناسب، پایداری ابعادی چوب را افزایش داده، از تابخوردگی، ترکخوردگی، پیچش و حمله قارچها جلوگیری میکند. الوار مرطوب پس از نصب خشک شده و تغییر شکل میدهد که میتواند باعث ایجاد تنش در سازه و مشکلات ساختاری شود. تشخیص میزان رطوبت الوار با استفاده از دستگاه رطوبتسنج چوب امکانپذیر است.
خشک کردن کورهای و هوایی
خشک کردن کورهای (Kiln Drying) فرآیندی کنترلشده است که در آن چوب در اتاقکهای مخصوص با کنترل دقیق دما، رطوبت و جریان هوا خشک میشود. این روش سریعتر بوده و به رطوبت نهایی دقیقتری منجر میشود. در مقابل، خشک کردن هوایی (Air Drying) فرآیندی طولانیتر است که در آن الوار در فضای باز و در معرض هوای محیط خشک میشود و رسیدن به رطوبتهای بسیار پایین در این روش دشوارتر است.
درجهبندی و گریدینگ الوار
درجهبندی (Grading) الوار بر اساس استانداردهای مشخصی صورت میگیرد که کیفیت ظاهری و خواص مکانیکی آن را تعیین میکند. این درجهبندی شامل بررسی نقصهایی مانند گرهها، ترکها، تابخوردگی، تغییر رنگ، وجود حشرات و میزان رطوبت است. الوارهای با گرههای کمتر و ترکهای ریزتر، معمولاً دارای استحکام بالاتری بوده و در گریدهای مرغوبتر قرار میگیرند. الوار درجه یک برای کاربردهای سازهای حساس و نمایان مناسب است، در حالی که الوار درجه دو و سه ممکن است برای قالببندی، زیرسازی یا بخشهای پنهان سازه به کار روند. استانداردها ممکن است بین کشورهای مختلف متفاوت باشند، اما اصول کلی مشابهی دارند.
ابعاد و مقاطع استاندارد
الوار ساختمانی در ابعاد و مقاطع مختلفی تولید میشود تا نیازهای متنوع ساختمانی را پوشش دهد. ابعاد استاندارد شامل ضخامتها و عرضهای مشخصی است که در طولهای مختلف عرضه میشوند. این مقاطع میتوانند به صورت الوار (Lumber)، تخته (Board)، تیرچه (Joist)، یا خرپا (Truss) باشند. مقاطع رایج مانند ۲×۴ اینچ، ۲×۶ اینچ، ۴×۴ اینچ و غیره (یا معادل میلیمتری آنها) به وفور در ساختوساز استفاده میشوند. دقت در ابعاد و یکنواختی مقطع، برای اجرای صحیح اتصالات و پایداری سازه حیاتی است.
تیمار حفاظتی الوار
در مواردی که الوار در معرض رطوبت بالا، تماس با خاک، یا حمله آفات چوبخوار قرار میگیرد، نیاز به تیمار حفاظتی (Preservative Treatment) دارد. این تیمارها شامل اشباع چوب با مواد شیمیایی ضد قارچ و حشرهکش تحت فشار است که مقاومت چوب را در برابر عوامل تخریبکننده به شدت افزایش میدهد. چوبهای تیمار شده برای کاربردهای بیرونی، عرشهها، فونداسیونهای چوبی و نردهها بسیار مناسب هستند. همچنین، برای افزایش مقاومت در برابر آتش، میتوان از مواد بازدارنده آتش (Fire Retardants) استفاده کرد که به کاهش سرعت انتشار شعله و تولید دود کمک میکند.