مشخصات فنی زبانه قفل
انواع زبانه قفل و کاربرد آنها
زبانه قفل، بسته به مکانیزم عملکرد و نوع کاربری، در دستهبندیهای مختلفی قرار میگیرد. شناخت این دستهبندیها برای انتخاب محصول مناسب حیاتی است. معمولترین انواع شامل زبانه فنری (Latch Bolt)، زبانه شببند (Deadbolt) و زبانه سرویس بهداشتی (Privacy Latch) هستند.
زبانه فنری (Latch Bolt)
این نوع زبانه رایجترین مکانیزم در قفلهای درب است و با چرخاندن دستگیره به عقب رانده میشود. عملکرد آن بر پایه یک فنر است که زبانه را به حالت اولیه خود بازمیگرداند. زبانه فنری معمولاً دارای یک سطح شیبدار است که امکان بسته شدن آسان درب را فراهم میکند و به طور خودکار در چارچوب درب فیکس میشود. این زبانهها اغلب در قفلهای دربهای داخلی ساختمانها، مانند اتاقها و راهروها، که نیاز به امنیت بسیار بالا ندارند، استفاده میشوند.
زبانه شببند (Deadbolt)
زبانه شببند برخلاف زبانه فنری، بدون استفاده از فنر و با چرخش یک سیلندر یا کلید به داخل یا خارج حرکت میکند و هیچ سطح شیبداری برای بسته شدن خودکار ندارد. این نوع زبانه به دلیل مقاومت بالا در برابر فشار و ضربه، امنیت بسیار بیشتری را فراهم میکند و به همین دلیل عمدتاً در دربهای ورودی ساختمانها و آپارتمانها به کار میرود. زبانههای شببند میتوانند تک سیلندر (با کلید از بیرون و شستی از داخل) یا دو سیلندر (با کلید از هر دو طرف) باشند.
زبانه سرویس بهداشتی (Privacy Latch)
این زبانه مخصوص درب سرویسهای بهداشتی و حمام طراحی شده است. مکانیزم قفل شدن آن معمولاً از داخل با یک شستی یا دکمه صورت میگیرد و از بیرون با یک ابزار ساده (مانند پیچگوشتی یا سکه) قابل باز شدن است تا در مواقع اضطراری بتوان به داخل دسترسی پیدا کرد. این نوع زبانه امنیت محدودی را ارائه میدهد و هدف اصلی آن ایجاد حریم خصوصی است.
جنس و متریال ساخت زبانه قفل
دوام و عملکرد زبانه قفل به شدت وابسته به جنس مواد به کار رفته در ساخت آن است. متریالهای رایج شامل برنج، فولاد، فولاد ضد زنگ و آلیاژ زاماک هستند که هر کدام ویژگیهای منحصر به فردی دارند.
برنج (Brass)
زبانههای برنجی از مقاومت بالایی در برابر خوردگی برخوردار هستند و ظاهری زیبا و لوکس دارند. این جنس برای محیطهای مرطوب مناسب است و در برابر سایش نیز عملکرد خوبی از خود نشان میدهد. برنج به دلیل قابلیت ماشینکاری خوب، امکان تولید قطعات با دقت بالا را فراهم میآورد.
فولاد (Steel) و فولاد ضد زنگ (Stainless Steel)
زبانههای فولادی به دلیل استحکام و مقاومت بالا در برابر ضربه و خمیدگی، انتخاب مناسبی برای قفلهای امنیتی هستند. فولاد ضد زنگ علاوه بر این ویژگیها، مقاومت بسیار خوبی در برابر رطوبت، زنگزدگی و مواد شیمیایی دارد و برای محیطهای خارجی یا با رطوبت بالا ایدهآل است. این نوع زبانهها طول عمر بالایی دارند و نیاز به نگهداری کمی دارند.
آلیاژ زاماک (Zinc Alloy)
آلیاژ زاماک ترکیبی از روی، آلومینیوم، منیزیم و مس است که سختی و مقاومت خوبی دارد و هزینه تولید آن نسبت به برنج و فولاد کمتر است. این آلیاژ برای تولید زبانههای با کیفیت متوسط و خوب مناسب است و در بسیاری از قفلهای اقتصادی تا میانرده کاربرد دارد.
ابعاد و استانداردهای فنی
استانداردهای ابعادی نقش مهمی در سازگاری زبانه با سایر اجزای قفل و درب دارند. یکی از مهمترین ابعاد، “فاصله پشت زبانه” یا Backset است که به فاصله از لبه درب تا مرکز سوراخ دستگیره یا سیلندر اشاره دارد. این فاصله معمولاً 60 میلیمتر (2-3/8 اینچ) یا 70 میلیمتر (2-3/4 اینچ) است و باید با سوراخکاری درب و قفل همخوانی داشته باشد.
ابعاد پیشانی (Faceplate) زبانه، یعنی صفحه فلزی که در لبه درب دیده میشود، نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و باید با برشهای روی درب مطابقت داشته باشد. ضخامت درب نیز یک فاکتور کلیدی است؛ برخی زبانهها برای ضخامتهای استاندارد طراحی شدهاند، در حالی که برخی دیگر قابلیت تنظیم برای دربهای با ضخامت متفاوت را دارند. همچنین، سایز چهارپهلو (Spindle Size) که رابط بین دستگیرهها است، معمولاً 8x8 میلیمتر است و باید با دستگیره سازگار باشد.
در نهایت، برخی زبانهها دارای قابلیت برگشتپذیری (Reversible) هستند، به این معنی که میتوان جهت قرارگیری زبانه را برای دربهای راستگرد یا چپگرد تغییر داد، که این ویژگی نصب را تسهیل میکند و انعطافپذیری محصول را افزایش میدهد.