امنیت، اولین و مهمترین دغدغه هر گردشگر و مسافری است. این مولفه نقشی کلیدی در انتخاب مقاصد سفر ایفا میکند و بسیاری از افرادی که قصد مهاجرت یا اقامت طولانیمدت در خارج از کشور دارند، به دنبال کشورهایی با بالاترین سطح امنیت هستند. طبق جدیدترین مطالعات موسسه اقتصاد و صلح (Institute for Economics & Peace) و شاخص صلح جهانی (Global Peace Index) برای سال ۲۰۲۶، کشورهایی که در صدر فهرست امنترین نقاط جهان قرار گرفتهاند، به طور فزایندهای مورد توجه قرار گرفتهاند.
با وجود رشد چشمگیر صنعت گردشگری و افزایش سفرهای هوایی، متأسفانه شاهد کاهش تعداد کشورهای امن برای سفر هستیم. این پدیده، که در گزارشهای معتبر بینالمللی نیز منعکس شده است، نشاندهنده یک روند نگرانکننده در سطح جهانی است. به عنوان مثال، برخی کشورها به طور مداوم در حال افزایش تعداد کشورهای اضافه شده به لیست مشاورههای سفر منفی خود هستند، که این امر افقهای پیش روی مسافران را محدودتر میکند.
روند سالانه شاخص صلح جهانی
موسسه اقتصاد و صلح، سالانه گزارشی جامع از وضعیت صلح و امنیت در جهان منتشر میکند. در سال ۲۰۲۰، این گزارش حاکی از آن بود که پس از فروکش کردن درگیریها و بحرانهای دهه گذشته، موج جدیدی از تنشها و عدم قطعیتها ناشی از همهگیری کووید-۱۹ آغاز شده است. پس از آن، دورهای از محدودیتهای شدید سفر فرا رسید که در آن هیچ مقصدی امن به نظر نمیرسید.
با کاهش نگرانیها نسبت به همهگیری در سال ۲۰۲۲، تنشهای سیاسی جهانی، به ویژه با آغاز تهاجم روسیه به اوکراین، افزایش یافت. گزارش همان سال هشدار داد که در حالی که درگیریهای گذشته در حال فروکش کردن بودند، جای خود را به تنشهای جدید ناشی از همهگیری و افزایش اختلافات بین قدرتهای بزرگ دادهاند.
در سال ۲۰۲۳، گزارش نشان داد که جهان نسبت به سال قبل ناامنتر شده است. در سال ۲۰۲۵، افزایش سطح نظامیگری در بسیاری از کشورها به عنوان پاسخی به تنشهای فزاینده گزارش شد. این گزارش افزود که «صلح جهانی به افول خود ادامه میدهد و بسیاری از عوامل پیشبینیکننده درگیریهای بزرگ، در بالاترین سطح خود از پایان جنگ جهانی دوم قرار دارند». همچنین، «اتحادهای سنتی در حال فروپاشی هستند که منجر به عدم قطعیت اقتصادی فزاینده میشود.»
این تحولات در حالی رخ میدهد که درگیریهای بینالمللی درونکشوری، که از سال ۲۰۱۰ بیش از ۱۷۵ درصد افزایش یافتهاند، به طور فزایندهای رایج شدهاند. تعداد کشورهایی که حداقل در یک درگیری خارجی در پنج سال گذشته درگیر بودهاند، از ۵۹ کشور در سال ۲۰۰۸ به ۱۰۳ کشور در سال ۲۰۲۶ رسیده است. در این زمینه، توجه به توصیههای دولتی در مورد مکان و نحوه سفر بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
ایمنترین کشورهای جهان در سال ۲۰۲۶
در طول شش سال گذشته که گزارشهای مربوط به امنترین کشورهای جهان منتشر شده است، ایسلند به طور مداوم رتبه اول را حفظ کرده است. بسیاری از کشورهای برتر دهگانه نیز در اروپا قرار دارند. نیوزیلند در جایگاه دوم، سوئیس در جایگاه سوم، اسلوونی در جایگاه چهارم، ایرلند در جایگاه پنجم، اتریش در جایگاه ششم، پرتغال در جایگاه هفتم، سنگاپور در جایگاه هشتم، فنلاند در جایگاه نهم و ژاپن در جایگاه دهم قرار گرفتهاند.
استیو کیلیلیا، بنیانگذار موسسه اقتصاد و صلح، اظهار داشت: «تصویری که از شاخص امسال پدیدار میشود، از دو جهان در حال دور شدن از یکدیگر حکایت دارد.» او افزود که صلح جهانی برای دوازدهمین سال متوالی رو به افول گذاشته است، اما کشورهای صدرنشین تغییر چندانی نکردهاند. وی توضیح داد: «۲۵ کشور صلحآمیزتر تنها ۰.۳ درصد از سال ۲۰۰۸ تاکنون دچار افول شدهاند، در حالی که ۲۵ کشور کمتر صلحآمیز تقریباً ۱۹ درصد افت داشتهاند.»
ده کشور برتر در سال ۲۰۲۶ به شرح زیر معرفی شدهاند:
- ایسلند: برای نوزدهمین سال متوالی، موقعیت خود را به عنوان صلحآمیزترین کشور جهان حفظ کرده است. این کشور بدون ارتش رسمی و با سطوح بسیار پایین جرم و جنایت، از نظر دادهها برجسته است و «به طور قابل توجهی از سایرین پیشی گرفته است». از نظر عملی، هیچ مقصدی در سطح جهانی با سطح امنیت آن مطابقت ندارد.
- نیوزیلند: با صعود به رتبه دوم، پایینترین امتیاز درگیری مداوم را در منطقه آسیا و اقیانوسیه ثبت کرده است. این کشور علاوه بر مناظر طبیعی خیرهکننده، ثبات سیاسی و آرامش اجتماعی را ارائه میدهد که معدود کشورها توانایی رقابت با آن را دارند.
- سوئیس: رتبه سوم را به خود اختصاص داده و درک دیرینه مسافران از این کشور به عنوان یکی از باثباتترین و امنترین نقاط جهان را تقویت میکند.
- اسلوونی: با دو پله صعود به رتبه چهارم، به عنوان یکی از نادیدهگرفتهشدهترین کشورهای این فهرست مطرح شده است. این کشور که بین اتریش و کرواسی قرار گرفته، به تدریج به عنوان مقصدی صلحآمیز و از نظر بصری جذاب در اروپا شناخته میشود.
- ایرلند: جایگاه پنجم را به خود اختصاص داده است. این کشور ترکیبی از شهرت خود برای گرمی و مهماننوازی با شاخصهای قوی صلح است که منعکسکننده تجربیات بازدیدکنندگان در طول زمان است.
- اتریش: به دلیل غنای فرهنگی، مناظر آلپ و سطح بالای ثبات ملی، رتبه ششم را کسب کرده و اکنون رسماً در میان صلحآمیزترین کشورهای جهان قرار دارد.
- پرتغال: رتبه هفتم را به خود اختصاص داده و با توجه به نظامیگری پایین (دومین کشور کمترین نظامیگری در جهان پس از ایسلند)، برجسته است. این کشور در کنار آب و هوای خوب و خط ساحلی زیبا، اعتبار امنیتی خود را برای جذب گردشگر تقویت میکند.
- سنگاپور: در جایگاه هشتم قرار دارد و به عنوان یکی از معیارهای امنیتی و نظمی در آسیا موقعیت خود را حفظ کرده است. عملکرد آن با توجه به تراکم بالای جمعیت، قابل توجه است.
- فنلاند: با نهمین رتبه، تصویر زندگی آرام و مبتنی بر طبیعت آن به وضوح در دادهها منعکس شده است. این کشور با تکیه بر دریاچهها و شفقهای قطبی خود، کیفیت زندگی را با شاخصهای قوی صلح ترکیب میکند.
- ژاپن: با سه پله صعود و رسیدن به رتبه دهم، یکی از قابل توجهترین تغییرات در رتبهبندی امسال را رقم زده است. بهبود ۲۵ درصدی در معیار درگیری داخلی، به جذابیت دیرینه آن به عنوان مقصدی امن و غنی از نظر فرهنگی افزوده است.
دلایل امنیت بالای این کشورها
نکات مهمی که باعث شده این کشورها امنترین نقاط جهان باشند، ترکیبی از عوامل زیر است: سطوح پایین جرم و جنایت خشونتآمیز، ثبات سیاسی، نهادهای کارآمد، نظامیگری کم و روابط خوب با همسایگان. این عوامل اما «به آرامی تغییر میکنند و دههها طول میکشد تا ساخته شوند»، به همین دلیل است که شاخص صلح جهانی سالانه تغییرات کمی دارد.
کیلیلیا میافزاید که با این وجود، «مزایای آن به وضوح در دادهها نمایان است. هزینه اقتصادی خشونت در ده کشور صلحآمیز جهان به طور متوسط تنها ۲.۲ درصد تولید ناخالص داخلی است، در مقایسه با ۲۳.۴ درصد در ده کشور درگیر. برای بازدیدکنندگان، شرایط ناشی از این امر شامل نرخ پایین قتل، حضور کمرنگ پلیس و فضاهای عمومی امن است، اگرچه هیچ شاخصی نمیتواند سفری بدون حادثه را تضمین کند.»
ایالات متحده با چهار پله سقوط در رتبه ۱۳۴ قرار گرفته است. این افول عمدتاً به دلیل کاهش ۳۸.۵ درصدی در شاخص ثبات سیاسی بوده است. این بزرگترین تغییر سالانه در این معیار از زمان آغاز شاخص صلح جهانی است و خشونت سیاسی اکنون در بالاترین سطح خود از دهه ۱۹۷۰ قرار دارد.
نکته مهمی که کیلیلیا ذکر میکند این است که شاخص صلح جهانی، «صلح» را اندازهگیری میکند نه «امنیت مسافر» به معنای دقیق کلمه. این شاخص عواملی مانند درگیری مسلحانه، نظامیگری، ثبات سیاسی و جنایت خشونتآمیز را در سطح ملی در نظر میگیرد و هرگز به عنوان یک توصیه سفر طراحی نشده است. رتبهبندی قوی، نشاندهنده خشونت کم و نهادهای پایدار و مستحکم است که برای بازدیدکنندگان اهمیت دارد، اما خطرات عملی سفر مانند ایمنی جادهها، بلایای طبیعی یا مسائل روزمره مانند جرایم خرد در مناطق توریستی را شامل نمیشود.
کیلیلیا در پایان مطالعه خود نتیجه میگیرد که «این شاخص بهترین راهنما برای شرایط زیربنایی یک جامعه است تا تضمینی برای ایمنی شخصی، و مسافران همیشه باید علاوه بر آن، با توصیههای سفر دولت خود نیز مشورت کنند.»
شاخص صلح جهانی ۱۶۳ کشور مستقل و منطقه را بر اساس سطح صلحشان رتبهبندی میکند و ۹۹.۷ درصد جمعیت جهان را پوشش میدهد. این شاخص از ۲۳ معیار کیفی و کمی برای اندازهگیری وضعیت صلح در سه حوزه استفاده میکند: سطح امنیت و حمایت اجتماعی، میزان درگیریهای داخلی و بینالمللی جاری، و درجه نظامیگری.
