سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) اخیراً جلسهای طبقهبندیشده با حضور مدیران ارشد چند شرکت بزرگ فناوری برگزار کرده است. هدف از این جلسه، ارائه اطلاعاتی حیاتی درباره تنشهای فزاینده میان چین و تایوان و احتمال حمله قریبالوقوع پکن به این جزیره خودگردان بوده است. طبق گزارشها، تیم کوک، مدیرعامل اپل، پس از شنیدن جزئیات این هشدار، ابراز نگرانی کرده و گفته است که "با یک چشم باز میخوابد". این جلسه که در سیلیکون ولی برگزار شد، نشاندهنده نگرانی عمیق مقامات اطلاعاتی آمریکا از تحولات ژئوپلیتیکی در منطقه شرق آسیا و تأثیرات بالقوه آن بر زنجیرههای تأمین جهانی، به ویژه در صنعت نیمههادیها است.
نگرانیهای امنیتی پیرامون تایوان، که مرکز اصلی تولید پیشرفتهترین تراشههای جهان توسط شرکت TSMC است، سالهاست که توسط آژانسهای اطلاعاتی آمریکا دنبال میشود. چین، که تایوان را بخشی جداییناپذیر از خاک خود میداند، اخیراً مانورهای نظامی گستردهای را انجام داده که شامل تمرین محاصره کامل جزیره بوده است. این اقدامات، بیم حمله احتمالی و به خطر افتادن ثبات منطقهای و جهانی را افزایش داده است. هشدار سیا به مدیران فناوری، تلاشی برای آگاهسازی این شرکتها از ریسکهای استراتژیک و تشویق آنها به تنوعبخشی به منابع تولید خود، به ویژه در صنعت حیاتی تولید تراشه است.
بحران تراشه و ریسک حمله نظامی
هشدار سیا به رهبران فناوری
گزارشها حاکی از آن است که ویلیام برنز، رئیس سیا، و آوریل هینز، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، با جمعی از برجستهترین مدیران عامل شرکتهای فناوری، از جمله تیم کوک (اپل)، جنسن هوانگ (Nvidia) و لیسا سو (AMD) ملاقات کردهاند. این جلسه در ژوئیه ۲۰۲۳ برگزار شد و در آن، مقامات اطلاعاتی آخرین ارزیابیهای خود را در مورد احتمال حمله چین به تایوان، با پیشبینی احتمالی وقوع این رویداد در سال ۲۰۲۷، ارائه دادند. کریستیانو آمون، مدیرعامل کوالکام، نیز از طریق ویدئو در این جلسه حضور داشت. هدف اصلی این جلسه، متقاعد کردن این شرکتها به کاهش وابستگی به TSMC مستقر در تایوان و تشویق آنها به خرید تراشههای تولید شده در داخل آمریکا یا کرهجنوبی بود.
یکی از مقامات آمریکایی، وزیر بازرگانی، خانم راینوندو، به شدت نگران وابستگی شدید آمریکا به تراشههای تولید شده در تایوان است. او معتقد است که یک حمله نظامی احتمالی چین به تایوان میتواند منجر به اختلال عظیمی در زنجیره تأمین جهانی شود و پیامدهای اقتصادی و امنیتی فاجعهباری برای آمریکا و متحدانش به همراه داشته باشد. این نگرانیها زمانی تشدید شد که تحولات سال ۲۰۲۳، از جمله واکنش جهانی نسبتاً ضعیف به حمله روسیه به اوکراین، ممکن است چین را جسورتر کرده باشد.
تأثیرات اقتصادی و امنیتی حمله احتمالی
در صورت وقوع حمله چین به تایوان، صنعت نیمههادیها با ضربهای بیسابقه روبرو خواهد شد. شرکت TSMC، به عنوان بزرگترین تولیدکننده تراشههای قراردادی در جهان، نقش حیاتی در تأمین قطعات مورد نیاز برای طیف گستردهای از محصولات، از گوشیهای هوشمند و کامپیوترها گرفته تا خودروها و تجهیزات نظامی، ایفا میکند. اختلال در تولید این تراشهها میتواند منجر به کمبود شدید کالا، افزایش قیمتها و کندی نوآوری در سطح جهانی شود.
علاوه بر پیامدهای اقتصادی، حمله به تایوان میتواند منجر به یک بحران نظامی بزرگ در منطقه شود. تایوان دارای موقعیت استراتژیک مهمی است و هرگونه درگیری نظامی در این منطقه میتواند پیامدهای غیرقابل پیشبینی برای ثبات ژئوپلیتیکی جهانی داشته باشد. همین امر باعث شده است تا نگرانیهای امنیتی ایالات متحده و متحدانش را برانگیزد و آنها را به سمت تلاش برای کاهش ریسکهای مرتبط با وابستگی به تایوان سوق دهد.
ناتوانی اپل و غولهای فناوری در تغییر وضعیت
یکی از چالشهای اصلی برای شرکتهایی مانند اپل، نبود گزینههای جایگزین قابل اعتماد برای تولید پیشرفتهترین تراشهها است. TSMC در خطوط تولید پیشرفته خود، به ویژه فرآیندهای تولید با مقیاس نانومتری کوچک، موقعیت انحصاری دارد. اگرچه TSMC کارخانههای تولید تراشه در نقاط دیگر جهان، از جمله در آریزونای آمریکا، دارد، اما این کارخانهها هنوز به سطح فناوری و مقیاس تولید موجود در تایوان نرسیدهاند.
حتی در صورت وقوع حمله، TSMC برنامههایی برای از راه دور غیرفعال کردن دستگاههای ساخت تراشه خود در تایوان دارد تا از افتادن این فناوری حیاتی به دست دشمن جلوگیری کند. این اقدام، هرچند برای حفظ امنیت فناوری ضروری است، اما ریسک کمبود جهانی تراشهها را به شدت افزایش میدهد. این وضعیت، اپل و سایر غولهای فناوری را در موقعیت دشواری قرار داده است؛ آنها به شدت به تولیدات TSMC وابسته هستند و علیرغم فشارهای دولت آمریکا، گزینههای عملی کمی برای تغییر این وابستگی در کوتاهمدت دارند.
تحلیل تأثیرات
این هشدار رسمی سیا به رهبران صنعت فناوری، نشاندهنده افزایش جدی نگرانیهای امنیتی در بالاترین سطوح دولت آمریکاست. ریسک درگیری نظامی در تنگه تایوان و تأثیرات گسترده آن بر صنعت فناوری جهانی، به ویژه در حوزه نیمههادیها، دیگر یک تهدید دور از ذهن نیست. این وضعیت، شرکتهایی مانند اپل را با چالشی استراتژیک مواجه کرده است؛ آنها ناچارند بین حفظ زنجیره تأمین حیاتی خود و ریسکهای ژئوپلیتیکی فزاینده، تعادل برقرار کنند. فشار دولت آمریکا برای تنوعبخشی به منابع تولید تراشه، اگرچه منطقی است، اما در کوتاهمدت با موانع فنی و عملیاتی جدی روبرو است. آینده صنعت نیمههادیها و ثبات اقتصادی جهان، به شدت به تحولات این منطقه حساس وابسته خواهد بود.
