مسکو، روسیه – تحقیقات جدید حاکی از آن است که هکرهای روسی با نفوذ به صدها حساب کاربری در پلتفرم شبکههای اجتماعی بلواسکای (Bluesky)، اقدام به انتشار گزارشهای خبری جعلی کردهاند. هدف این حملات سایبری، تضعیف حمایت عمومی از اوکراین در بحبوحه جنگی که چهار سال از آغاز آن میگذرد، عنوان شده است. این اقدام بخشی از تلاشهای گستردهتر روسیه برای انتشار اطلاعات نادرست در فضای آنلاین به شمار میرود.
از ماه آوریل، پلتفرم بلواسکای شاهد موجی از محتوای جعلی بوده است. بر اساس گزارشها، تا دو هزار پست در این پلتفرم حذف شده که به طور مستقیم با عملیات هکری مذکور مرتبط بودهاند. این رویداد، نشاندهنده تشدید تلاشهای روسیه در زمینه انتشار اطلاعات غلط و دستکاری افکار عمومی در مقیاس جهانی است.
افزایش فعالیتهای مخرب هکری
تحلیلگران و محققان دانشگاه کلمسون، که از طریق «مرکز تحقیقات رسانهای» خود به بررسی این موضوع پرداختهاند، اعلام کردهاند که هکرها همچنان در حال آزمایش روشهای جدید خود هستند. این در حالی است که روسیه سالهاست از حسابهای کاربری جعلی و محتوای ساختگی برای پیشبرد اهداف خود استفاده میکند. دارن لینویل، یکی از مدیران این مرکز، معتقد است که این کمپینها نشاندهنده رویکرد آزمون و خطای مستمر طرف روسی است.
پژوهشگران دانشگاه کلمسون به همراه گروهی از ناظران اینترنت موسوم به dTeam، این عملیات را به «آژانس طراحی اجتماعی» (Social Design Agency)، شرکتی مستقر در مسکو، نسبت دادهاند. این سازمانها معتقدند که این آژانس در پشت پرده انتشار گسترده اخبار جعلی و هماهنگشده قرار دارد.
تلاش پلتفرمها برای مقابله با اطلاعات نادرست
شرکت بلواسکای در واکنش به این رویداد، اعلام کرده است که منابع قابل توجهی را به شناسایی و مختل کردن کمپینهای انتشار اطلاعات نامعتبر اختصاص داده است. این شرکت اذعان داشته که این مشکل، فراگیر بوده و سایر پلتفرمهای اجتماعی نیز با آن مواجه هستند. با این حال، بلواسکای تاکید کرده که در تلاش برای حفظ یکپارچگی اطلاعات و جلوگیری از سوءاستفاده است.
تحقیقات دانشگاه کلمسون همچنین نشان میدهد که این کمپین هکری با عملیات نفوذ اطلاعاتی کرملین همبستگی دارد. این عملیات شامل انتشار مقالات خبری جعلی است که به گونهای طراحی شدهاند که گویی از سوی سازمانهای خبری معتبر منتشر شدهاند. هدف از این تاکتیک، ایجاد اعتبار کاذب برای ادعاهای نادرست و یا وادار کردن حقیقتسنجها به رد کردن آنها به منظور جلب توجه بیشتر به موضوع است.
جزئیات عملیات و اهداف هکرها
هکرها در این عملیات، کاربران تأثیرگذار در حوزههای مختلف را هدف قرار دادهاند. این افراد شامل روزنامهنگاران، اساتید دانشگاه، نظرسنجیکنندگان، هنرمندان انیمه و حتی یک فیلمساز هالیوودی بودهاند. در یکی از موارد گزارششده، از حساب کاربری یک فیلمساز برای انتشار ویدیویی استفاده شد که در آن، نرمافزار هوش مصنوعی تصویری از یک مقام پلیس کانادا را نشان میداد که در حال انتقاد از امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، بود.
پاملا وود، خبرنگاری در روزنامه «بالتیمور بنر»، از جمله قربانیانی بود که پس از مشاهده حساب کاربری خود در بلواسکای، متوجه این حمله شد. او که در تعطیلات به سر میبرد، دریافت که حساب او پس از انتشار ویدیویی با این ادعای کذب که روزنامه «نیویورک پست» اوکراین را به سوءقصد نافرجام علیه دونالد ترامپ در جریان شام انجمن خبرنگاران کاخ سفید مرتبط کرده است، مسدود شده است. وود تأکید کرده که حساب او معمولاً برای اشتراکگذاری داستانهای خبری مورد استفاده قرار گرفته و استفاده از آن برای انتشار اخبار جعلی، تعجبآور بوده است.
پیچیدگیهای فنی و اجتماعی
جوزف بودنر، پژوهشگر در «موسسه گفتگوی استراتژیک»، که در تحقیقات دانشگاه کلمسون دخیل نبوده، پیچیدگی این عملیات هکری را فراتر از موارد معمول توصیف کرده است. او اظهار داشت که معمولاً حسابهای ربوده شده در پلتفرمهایی مانند X (توییتر سابق) مورد استفاده قرار میگیرند که اغلب حسابهای تصادفی و ناشناس با تصاویر پروفایل عجیب و غریب هستند. اما در این مورد، هکرها تلاش کردهاند تا از حسابهای افراد شناختهشده و مورد احترام بهره ببرند.
بلواسکای، که در ابتدا به صورت محدود و با دعوتنامه فعالیت خود را آغاز کرد، در فوریه ۲۰۲۴ به صورت عمومی در دسترس قرار گرفت و پس از حمایت ایلان ماسک، مالک X، از کمپین انتخاباتی ترامپ، محبوبیت آن افزایش یافت. با این حال، تعداد کاربران بلواسکای (۴۲ میلیون) در مقایسه با کاربران X (نزدیک به ۶۰۰ میلیون) بسیار کمتر است. این تفاوت مقیاس، ممکن است پلتفرمهای کوچکتر را به اهداف جذابتری برای چنین عملیاتهایی تبدیل کند.
تحلیل تأثیرات
عملیات هکری اخیر علیه پلتفرم بلواسکای، نشاندهنده تحول در تاکتیکهای جنگ اطلاعاتی است. استفاده از حسابهای کاربری افراد تأثیرگذار و انتشار اخبار جعلی با هدف تضعیف حمایت بینالمللی از اوکراین، چالشی جدی برای پلتفرمهای آنلاین و نهادهای امنیتی محسوب میشود. توانایی هکرها در نفوذ به حسابهای تأیید شده و استفاده از آنها برای انتشار روایتهای ساختگی، نیازمند رویکردهای نوآورانه در زمینه امنیت سایبری و همچنین سواد رسانهای کاربران است.
