تحقیقات جدید دانشگاه ساری نشان میدهد که خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (برگزیت) در سال ۲۰۱۶، موجی از ناآرامیهای اقتصادی و سیاسی را در سراسر قاره اروپا به راه انداخته است. این پژوهش با بررسی دادههای بازارهای سهام اتحادیه اروپا در طی دو دهه، دریافته است که رویدادهای مرتبط با برگزیت به طور قابل توجهی، انتقال نوسانات مالی میان بازارهای اروپایی را افزایش داده است.
پژوهشگران با توسعه شاخص "شدت برگزیت" که حدود ۵۰۰ رویداد سیاسی و اقتصادی را رصد میکرد، به این نتیجه رسیدند که برگزیت بیش از آنکه یک شوک ناگهانی باشد، به صورت یک "توالی طولانیمدت از عدم قطعیت" عمل کرده است. در حالی که بازارهای مالی بزرگتر مانند پاریس و لندن انتقال نوسانات را منتقل میکردند، بازارهای کوچکتر در کشورهایی مانند ایرلند، پرتغال و اسپانیا بیشترین تاثیر را از این تلاطمات پذیرفتند. این یافتهها بر پیچیدگی و گستردگی اثرات برگزیت در سطوح مختلف اقتصادی و سیاسی قاره سبز تأکید دارد.
پیامدهای اقتصادی برگزیت بر بازارهای مالی اروپا
افزایش نوسانات در بازارهای اروپایی
مطالعه انجام شده توسط دانشگاه ساری، شواهدی قوی مبنی بر افزایش قابل توجه نوسانات در بازارهای سهام اروپایی به دلیل رویدادهای مرتبط با برگزیت ارائه میدهد. این نوسانات به صورت "نوسانات اسپیلاور" (volatility spillover) عمل کرده و از یک بازار به بازار دیگر سرایت یافتهاند. این پدیده نشان میدهد که بازارهای مالی قاره اروپا به صورت شبکهای در هم تنیده عمل میکنند و شوکهای اقتصادی در یک بخش میتواند به سرعت به بخشهای دیگر منتقل شود. شاخص شدت برگزیت که توسط محققان ابداع شده، توانست با دقت بالایی این رویدادها را ردیابی کند و ارتباط مستقیم آنها با افزایش نااطمینان در بازارهای مالی را نشان دهد.
به طور مشخص، تحلیل دادهها حاکی از آن است که هرگونه خبر یا تحول سیاسی پیرامون مذاکرات برگزیت، توافقات تجاری، یا تغییرات در سیاستهای دولت بریتانیا، مستقیماً بر شاخصهای بورس در کشورهای عضو اتحادیه اروپا تأثیر گذاشته است. این امر نشاندهنده حساسیت بالای این بازارها به تحولات سیاسی مرتبط با بریتانیا و تبعات آن برای روابط اقتصادی آینده است. 
تأثیر بر بازارهای کوچک و نوظهور
بر خلاف تصور اولیه که بازارهای بزرگ و اصلی اتحادیه اروپا بیشترین تاثیر را از برگزیت میپذیرند، این تحقیق نشان داده است که بازارهای مالی کوچکتر، مانند بازارهای ایرلند، پرتغال و اسپانیا، بیشترین آسیبپذیری را در برابر نوسانات ناشی از برگزیت از خود نشان دادهاند. این موضوع میتواند به دلایل متعددی از جمله وابستگی بیشتر این اقتصادها به تجارت با بریتانیا، ساختار بازارهای مالی آنها و همچنین سطح پایینتر نقدینگی و مقاومت در برابر شوکهای خارجی نسبت به اقتصادهای بزرگتر اروپایی باشد. این کشورها به دلیل موقعیت جغرافیایی یا روابط اقتصادی تاریخی خود، بیش از سایرین تحت تأثیر عدم قطعیتهای ناشی از جدایی بریتانیا قرار گرفتهاند.
عدم قطعیتهای مداوم پیرامون وضعیت تجارت، سرمایهگذاری و مهاجرت پس از برگزیت، به طور خاص بر این اقتصادهای کوچکتر فشار آورده و باعث شده است تا سرمایهگذاران با احتیاط بیشتری عمل کنند. این امر منجر به کاهش جریان سرمایه و افزایش هزینههای تأمین مالی در این کشورها شده است، که به نوبه خود رشد اقتصادی آنها را کند کرده است. بنابراین، تأثیر برگزیت فراتر از مرزهای بریتانیا بوده و به طور نامتناسبی بر کشورهای آسیبپذیرتر در اتحادیه اروپا فشار وارد کرده است.
کاهش ادغام مالی در اروپا
تضعیف پیوندهای اقتصادی میان کشورهای عضو
یکی دیگر از یافتههای کلیدی این پژوهش، کاهش قابل توجه سطح ادغام مالی بین بازارهای عضو اتحادیه اروپا پس از فرآیند برگزیت است. این بدان معناست که وابستگی متقابل و جریان سرمایه بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا کمتر شده و این بلوک اقتصادی را در برابر شوکهای آینده آسیبپذیرتر کرده است. برگزیت نه تنها پیوندهای اقتصادی بریتانیا با اروپا را تضعیف کرد، بلکه بر انسجام و یکپارچگی مالی در خود اتحادیه اروپا نیز تأثیر منفی گذاشت.
این کاهش در ادغام مالی میتواند پیامدهای بلندمدتی برای رشد اقتصادی، رقابتپذیری و ثبات مالی اتحادیه اروپا داشته باشد. از دست دادن بریتانیا به عنوان یکی از قطبهای اصلی مالی اروپا، ممکن است منجر به تغییر در مراکز قدرت مالی و تغییر مسیر جریان سرمایه در داخل اتحادیه شود. این امر نیازمند بازنگری در استراتژیهای اقتصادی و مالی اتحادیه اروپا برای حفظ و تقویت ادغام و ثبات در دورههای آتی است.
چشمانداز آینده و تأثیرات بلندمدت
تحقیقات دانشگاه ساری بر این نکته تأکید دارد که برگزیت یک رویداد منفرد نبوده، بلکه مجموعهای از تحولات مداوم است که تأثیرات بلندمدت خود را بر اقتصاد سیاسی بریتانیا و اروپا خواهد گذاشت. عدم قطعیتهای ناشی از برگزیت همچنان ادامهدار است و پیامدهای آن به تدریج در سالهای آینده آشکارتر خواهد شد. این امر لزوم پایش دقیق تحولات اقتصادی و سیاسی و اتخاذ سیاستهای مناسب برای تعدیل اثرات منفی آن را برجسته میسازد.
درک کامل این پیامدها نیازمند تحلیلهای اقتصادی و سیاسی مستمر است. تأثیرات برگزیت نه تنها بر شاخصهای کلان اقتصادی، بلکه بر زندگی روزمره شهروندان در سراسر اروپا نیز منعکس خواهد شد. از این رو، ضرورت همکاریهای بینالمللی و اتخاذ رویکردهای سنجیده برای مواجهه با چالشهای اقتصادی و سیاسی پس از برگزیت بیش از پیش احساس میشود.
تحلیل پیامدها
یافتههای این تحقیق نشان میدهد که برگزیت صرفاً یک رویداد سیاسی یا اقتصادی مجزا نبوده، بلکه به عنوان یک کاتالیزور برای ایجاد عدم قطعیتهای مداوم در بازارهای مالی اروپا عمل کرده است. این عدم قطعیتها، به ویژه در مورد بازارهای کوچکتر، منجر به افزایش ریسک و کاهش انگیزه برای سرمایهگذاری شده است. همچنین، تضعیف ادغام مالی در اتحادیه اروپا میتواند به کاهش کارایی اقتصادی و افزایش شکنندگی این بلوک در برابر بحرانهای آینده منجر شود. پیامدهای بلندمدت این رویداد، نیازمند بررسیهای عمیقتر و اتخاذ سیاستهای هوشمندانه از سوی دولتها و نهادهای اقتصادی در سراسر اروپا است تا بتوانند اثرات منفی آن را به حداقل رسانده و فرصتهای جدیدی را شناسایی کنند.
