گوگل دیپمایند، شاخه تحقیقاتی هوش مصنوعی گوگل، ابزاری نوآورانه به نام TacticAI را معرفی کرده است که قادر است حرکات و تاکتیکهای بازی فوتبال را تا هشت ثانیه قبل از وقوع پیشبینی کند. این سیستم پیشرفته با استفاده از یادگیری عمیق هندسی، الگوهای حرکتی بازیکنان را مدلسازی کرده و با تجزیه و تحلیل دادههای بصری شبیه به پخش تلویزیونی، دینامیک بازی را در آینده نزدیک پیشبینی می‌کند. هدف اصلی TacticAI، ارائه پیشنهاداتی برای بهبود تاکتیکهای تیمی در لحظات کلیدی بازی است.
این فناوری در ابتدا با همکاری باشگاه لیورپول توسعه یافته و مورد ارزیابی کارشناسان فوتبال این باشگاه قرار گرفته است. در مطالعه‌ای کیفی، کارشناسان لیورپول، چیدمان‌های تاکتیکی پیشنهادی TacticAI را با تنظیمات واقعی بازی مقایسه کردند و در ۹۰ درصد موارد، توصیه‌های هوش مصنوعی را ترجیح دادند. تحقیقات منتشر شده در Nature Communications نشان می‌دهد که TacticAI در پیشبینی گیرندگان ضربات کرنر و همچنین احتمال به ثمر رسیدن گل از روی شوت، عملکرد بهتری نسبت به مدلهای موجود داشته است.
کاربرد TacticAI در دنیای واقعی فوتبال
همکاری با باشگاه پالمیراس برزیل
اخیراً، باشگاه پالمیراس برزیل به اولین تیمی تبدیل شده است که از TacticAI برای تحلیل زنده بازی در شرایط واقعی و در جریان بازی (open-play) استفاده می‌کند. این همکاری که در رویداد گوگل در برزیل اعلام شد، گامی مهم در جهت به‌کارگیری عملی این فناوری در بالاترین سطح ورزش حرفه‌ای به شمار می‌رود. پیش از این، قابلیت‌های TacticAI عمدتاً به تحلیل ضربات شروع مجدد مانند کرنر محدود بود، اما اکنون در حال گسترش به دینامیک پیچیده‌تر جریان بازی است.
تیم علوم داده باشگاه پالمیراس از رابط کاربری بصری TacticAI بهره می‌برد. این رابط به مربیان اجازه می‌دهد تا بازیکنان را به صورت مجازی در زمین جابجا کرده و تأثیر این تغییرات را بر رفتار کلی تیم خود و تیم حریف مشاهده کنند. این قابلیت به مربیان امکان می‌دهد تا با پرسیدن سوالاتی مانند «اگر مدافع چپ پنج متر جلوتر قرار گیرد، چه اتفاقی می‌افتد؟» تاثیرات chaîne ای را بر ساختار دفاعی تیم شبیه‌سازی کنند. TacticAI گزینه‌های تاکتیکی را که پیش از این عمدتاً بر اساس شهود مربیان بود، کمی‌سازی می‌کند.
همکاری با فدراسیون فوتبال برزیل
گوگل همچنین با فدراسیون فوتبال برزیل (CBF) برای استفاده از هوش مصنوعی در آماده‌سازی تیم ملی این کشور برای جام جهانی همکاری کرده است. این همکاری نشان‌دهنده پتانسیل گسترده هوش مصنوعی در بهبود عملکرد ورزشکاران و تیم‌ها در سطوح مختلف است. این ابزارها می‌توانند به مربیان در درک بهتر نقاط ضعف و قوت تیم و اتخاذ تصمیمات آگاهانه‌تر کمک کنند.
فناوری زیربنایی TacticAI، یعنی پیشبینی حرکات هماهنگ از دادههای بصری، کاربردهای گسترده‌ای فراتر از حوزه ورزش دارد. این همان مسئله‌ای است که ربات‌های خودران، سیستم‌های مدیریت ترافیک و برنامه‌ریزان لجستیک با آن روبرو هستند. رویکرد یادگیری عمیق هندسی TacticAI، که بازیکنان را به عنوان گره‌هایی در یک گراف پویا در نظر گرفته و روابط فضایی آن‌ها را مدلسازی می‌کند، از نظر معماری به سیستم‌های هوش مصنوعی فیزیکی (Physical AI) نزدیک‌تر است تا مدلهای زبانی استاندارد.
چالش‌ها و آینده هوش مصنوعی در فوتبال
چرا فوتبال دیرتر پذیرای هوش مصنوعی بود؟
فوتبال در مقایسه با ورزش‌های دیگر مانند بیسبال (با سیستم Statcast) و بسکتبال (با Second Spectrum) در پذیرش تاکتیکهای مبتنی بر هوش مصنوعی کندتر عمل کرده است. دینامیک پیچیده و پیوسته بازی که شامل ۲۲ بازیکن به طور همزمان است، مدلسازی آن را دشوارتر می‌سازد. با این حال، نرخ ترجیح ۹۰ درصدی کارشناسان لیورپول برای توصیه‌های TacticAI نشان می‌دهد که این شکاف در حال کاهش است.
نقش رو به رشد هوش مصنوعی در ورزش حرفه‌ای از تحلیل دادههای پس‌زمینه به سمت ارائه توصیه‌های تاکتیکی در کنار زمین در حال تغییر است. انتظار می‌رود که با پیشرفت بیشتر الگوریتم‌ها و افزایش قدرت پردازشی، ابزارهایی شبیه به TacticAI به بخش جدایی‌ناپذیر از کادر فنی تیم‌های ورزشی تبدیل شوند و به ارتقاء سطح رقابت و استراتژی در بازی‌ها کمک کنند.
تحلیل تأثیرگذاری
توسعه TacticAI توسط گوگل دیپمایند نشان‌دهنده یک نقطه عطف بالقوه در ادغام هوش مصنوعی با ورزش‌های تیمی پیچیده است. توانایی پیشبینی رفتار حریف و پیشنهاد تاکتیکهای بهینه می‌تواند مزیت رقابتی قابل توجهی برای تیم‌هایی که از این فناوری استفاده می‌کنند، ایجاد کند. این پیشرفت‌ها نه تنها بر استراتژی‌های درون زمین تأثیر می‌گذارند، بلکه ممکن است رویکرد مربیگری و آنالیز بازی را نیز متحول سازند. همچنین، کاربردهای گسترده‌تر این فناوری در حوزه‌هایی مانند رباتیک و حمل‌ونقل خودران، ارزش تحقیقات گوگل را دوچندان می‌کند.
