تحقیقات جدید نشان میدهد که مصرف استروئیدهای آنابولیک در میان نوجوانان در دو دهه اخیر به طور قابل توجهی کاهش یافته است. این روند مثبت، نویدبخش تغییراتی در نگرش جوانان به مصرف مواد تقویتکننده عملکرد است. با این حال، متخصصان نسبت به جایگزینی بالقوه خطرناک این مواد با مکملهای دیگر، بهویژه کراتین، هشدار میدهند.
افزایش گرایش به فرهنگ “باشگاه سمی” و پدیدهی “لوکسماکسینگ” (Looksmaxxing) که در آن جوانان برای بهبود ظاهر خود دست به اقدامات افراطی میزنند، از عوامل انگیزاننده این پژوهش بوده است. این پدیدهها که اغلب در شبکههای اجتماعی ترویج میشوند، میتوانند پیامدهای ناخواستهای برای سلامت روان و جسم نوجوانان داشته باشند. در حالی که کاهش مصرف استروئیدها یک خبر خوب است، اما نباید از چالشهای نوظهور در حوزه مصرف مکملها غافل شد.
روندهای مصرف مکملها در میان نوجوانان
مطالعهای که نتایج آن در مجله Annals of Epidemiology منتشر شده است، به بررسی روند مصرف استروئید و کراتین در میان 874,931 نوجوان با میانگین سنی 16 سال پرداخته است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که مصرف استروئید در سال گذشته در میان نوجوانان در بازه زمانی 2001 تا 2024 کاهش چشمگیری داشته است. این در حالی است که مصرف کراتین در سال گذشته، بین سالهای 2019 تا 2024 تقریباً دو برابر شده است.
فیلیپ ولز، نویسنده اصلی این مطالعه، از دانشگاه میشیگان، ابراز شگفتی کرده است که مصرف استروئید در پنج سال اخیر در میان نوجوانان افزایش نیافته است. این یک یافته مثبت است، اما تحقیقات بیشتری برای درک کامل دلایل این کاهش و اطمینان از پایداری آن ضروری است. با این حال، روند افزایشی مصرف کراتین، نگرانیهای جدیدی را در میان متخصصان تغذیه و سلامت ایجاد کرده است.
کراتین؛ جایگزین محبوب با نگرانیهای ایمنی
کراتین مادهای طبیعی است که در سلولهای عضلانی و غذاهایی مانند گوشت قرمز، ماهی و مرغ یافت میشود. بسیاری از ورزشکاران از مکملهای کراتین استفاده میکنند با این باور که این مکملها باعث افزایش توده عضلانی، بهبود توان خروجی و ارتقاء عملکرد ورزشی میشوند. کراتین در اشکال مختلفی مانند قرص، پودر، جویدنی و حتی پاستیل عرضه میشود.
با وجود فواید بالقوه، متخصصان از افزایش سریع مصرف کراتین در میان نوجوانان نگران هستند، زیرا شواهد کافی در مورد پروفایل ایمنی این مکمل، بهویژه برای افراد جوانتر، وجود ندارد. این نگرانیها زمانی پررنگتر میشود که موارد گزارششدهای از عوارض جانبی شدید پس از مصرف کراتین، مانند آنچه برای دارین پیترسون، بسکتبالیست 19 ساله، رخ داد، منتشر میشود. او پس از “بارگیری” کراتین، دچار علائم فلجکنندهای شد که او را از بازی بازداشت و ترس از مرگ را در دلش انداخت.
“لوکسماکسینگ” و تأثیر آن بر نگرش جوانان
پدیده “لوکسماکسینگ” که با هدف بهبود ظاهر و دستیابی به موفقیت و “ارزش بازاریابی جنسی” انجام میشود، به طور فزایندهای در میان جوانان، بهویژه مردان، رواج یافته است. اینفلوئنسرهایی مانند کریم شامی، که به “پدرخوانده لوکسماکسینگ” معروف شده است، با ایجاد محتوا در شبکههای اجتماعی، دنبالکنندگان زیادی را به سمت خود جلب کردهاند. اگرچه این روندها اغلب به عنوان “بهبود شخصی” معرفی میشوند، تحقیقات نشان میدهند که این فضاهای آنلاین میتوانند به ترویج مردانگی سمی، شرم بدن و تحقیر نیز دامن بزنند.
نکته قابل توجه این است که با وجود کاهش مصرف استروئیدها، نگرش نوجوانان نسبت به این مواد در حال تغییر است. یافتههای مطالعه نشان میدهد که درک افراد از مضر بودن استروئیدها و مخالفت با آن، در حالی که مصرف آن کاهش یافته، کمتر شده است. این امر بهویژه در میان پسران مشهودتر است و میتواند نشاندهنده افزایش خطر در آینده باشد.
تغییر هنجارهای اجتماعی و فشارهای زیباییشناختی
ولیز معتقد است که افزایش چشمگیر مصرف کراتین تا حدی ناشی از تأثیر اینفلوئنسرهای شبکههای اجتماعی است که استفاده از مکملها را به عنوان ابزاری برای لوکسماکسینگ ترویج میکنند. او اشاره میکند که استفاده از کراتین در میان دختران 168 درصد و در میان پسران 90 درصد افزایش یافته است. این نشان میدهد که فشارهای مربوط به تصویر بدن، صرفنظر از جنسیت، بر هر دو گروه تأثیر میگذارد.
اگرچه لوکسماکسینگ بیشتر پسران و مردان را جذب میکند، اما ولز گزارش میدهد که فشارهای زیباییشناختی به طور برابر بر پسران و دختران تأثیر میگذارد. او میگوید: “تاکید زیادی بر تصویر بدن، صرفنظر از جنسیت، بهویژه برای دختران وجود دارد. علاوه بر این، بسیاری از دختران نوجوان وزنهها را بلند میکنند و سعی در افزایش عضلات به روشهای خاص جنسیتی دارند – به عنوان مثال، بلند کردن وزنه برای هدف قرار دادن عضلات پا برای افزایش حجم یا تعریف.”
ولیز خاطرنشان کرد که استفاده نوجوانان از کراتین یک پرچم قرمز فوری نیست، اما بهطور بالقوه میتواند به رفتارهای پرخطرتر و مرتبط، از جمله مصرف مکملها و استروئیدها، منجر شود. او میگوید: “این روندها نشاندهنده تغییری در اهمیت عضلات و تناسب اندام در میان نوجوانان است. آنچه هنوز باید مشخص شود این است که آیا این امر در نهایت با افزایش سن به مصرف استروئید در دوران جوانی منجر خواهد شد یا خیر.”
تحلیل پیامدها
کاهش مصرف استروئیدها در میان نوجوانان یک دستاورد مثبت است که نشاندهنده آگاهی بیشتر از مضرات این مواد قدرتمند است. با این حال، افزایش قابل توجه در مصرف کراتین، زنگ خطری را به صدا در میآورد. در حالی که کراتین به طور کلی در بزرگسالان ایمن تلقی میشود، شواهد کافی در مورد اثرات بلندمدت آن بر بدن در حال رشد نوجوانان وجود ندارد. فشار فزاینده برای دستیابی به معیارهای زیبایی ایدهآل، که توسط رسانهها و اینفلوئنسرها ترویج میشود، میتواند نوجوانان را به سمت استفاده از هرگونه محصولی سوق دهد که ادعا میکند به این اهداف کمک میکند. این موضوع نیازمند نظارت دقیقتر والدین، مربیان و متخصصان سلامت است تا اطمینان حاصل شود که روند فعلی منجر به جایگزینی یک مشکل با مشکلی دیگر نمیشود.
