ویژگیهای فنی قطعات زهکشی سقف مسطح
انواع قطعات اصلی زهکشی سقف مسطح
سیفونهای بام (Roof Drains)
سیفونهای بام نقطه اصلی جمعآوری آب از سطح سقف هستند و در انواع مختلفی موجود میباشند. سیفونهای ثقلی متداولترین نوع هستند که آب را با استفاده از نیروی گرانش به سمت پایین هدایت میکنند. این سیفونها معمولاً شامل یک بدنه اصلی، یک فلنج برای اتصال به عایق رطوبتی، یک توری آشغالگیر برای جلوگیری از ورود برگ و ضایعات، و یک لوله خروجی هستند. سایز سیفون و تعداد آنها بر اساس مساحت سقف، شدت بارندگی و کدهای ساختمانی تعیین میشود. سیفونهای فشاری یا سایفونی، با ایجاد جریان مکشی و پر کردن کامل لولهها، سرعت و حجم زهکشی را به طور قابل توجهی افزایش میدهند و برای سقفهای بسیار بزرگ یا با محدودیت در تعداد رایزرها مناسب هستند.
گاترها، ناودانها و دهانهها
گاترها (Gutter) یا آبراههها، مجراهای طویلی هستند که در کنارههای سقف یا در میان شیبهای داخلی برای جمعآوری آب و هدایت آن به سمت دهانههای خروجی یا ناودانها نصب میشوند. ناودانها (Downspouts) نیز لولههای عمودی هستند که آب جمعآوری شده در گاترها را به سمت پایین و سیستم فاضلاب شهری یا محوطه هدایت میکنند. طراحی صحیح شیب گاترها و ابعاد ناودانها برای جلوگیری از سرریز شدن و عملکرد بهینه ضروری است. دهانههای خروجی نقش واسط بین گاتر و ناودان را ایفا میکنند.
فلاشینگها و درپوشها
فلاشینگها اجزایی هستند که برای آببندی لبهها، تقاطعها، و نقاط حساس سقف مانند اطراف سیفونها، دودکشها و دیوارها استفاده میشوند. این قطعات از نفوذ آب به زیر عایق رطوبتی جلوگیری کرده و مسیر حرکت آب را کنترل میکنند. درپوشها نیز برای پوشاندن و آببندی نقاط پایانی یا اتصالات به کار میروند و نقش مهمی در زیبایی و حفاظت از سیستم زهکشی دارند.
مصالح رایج در ساخت قطعات زهکشی
فولاد گالوانیزه و فولاد ضد زنگ
فولاد گالوانیزه به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی (ناشی از پوشش روی) و استحکام مکانیکی مناسب، یکی از انتخابهای متداول است. این مصالح طول عمر خوبی دارند و برای گاترها و فلاشینگها به وفور استفاده میشوند. فولاد ضد زنگ (استنلس استیل) با مقاومت عالی در برابر خوردگی، زیبایی و دوام بسیار بالا، گزینهای ایدهآل برای پروژههای با کیفیت و طولانیمدت محسوب میشود، اگرچه هزینه اولیه آن بالاتر است.
PVC و پلیمرهای مهندسی
قطعات زهکشی ساخته شده از PVC (پلیوینیل کلراید) و سایر پلیمرهای مهندسی به دلیل سبکی، مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی، عدم زنگزدگی، و سهولت نصب محبوبیت زیادی دارند. این مصالح معمولاً مقرون به صرفهتر هستند و برای انواع مختلف سقفها مناسبند. مقاومت آنها در برابر اشعه UV از نکات مهمی است که باید در انتخاب نوع پلیمر مد نظر قرار گیرد.
چدن
قطعات چدنی، به ویژه برای سیفونهای بام، به دلیل استحکام بالا، مقاومت در برابر سایش و طول عمر بسیار زیاد مورد استفاده قرار میگیرند. چدن مقاومت خوبی در برابر بارهای مکانیکی و تغییرات دمایی دارد و برای سیستمهایی که نیاز به دوام حداکثری دارند، انتخاب مناسبی است.
ملاحظات فنی و طراحی زهکشی سقف مسطح
ظرفیت زهکشی و شیببندی
محاسبه دقیق ظرفیت زهکشی مورد نیاز بر اساس حداکثر شدت بارندگی منطقه، مساحت مؤثر سقف و ضریب رواناب بسیار حیاتی است. انتخاب تعداد و ابعاد صحیح سیفونها، گاترها و ناودانها باید بر اساس این محاسبات صورت گیرد. شیببندی مناسب سقف (معمولاً حداقل 1 تا 2 درصد) به سمت نقاط زهکشی، برای اطمینان از حرکت روان آب و جلوگیری از تجمع آن (Ponding) ضروری است. آب انباشته شده میتواند به عایق رطوبتی آسیب رسانده و بار اضافی بر سازه وارد کند.
اتصالات و آببندی
کلیه نقاط اتصال قطعات زهکشی به یکدیگر و به ساختار سقف باید به دقت آببندی شوند تا از هرگونه نشت جلوگیری شود. استفاده از فلنجهای اتصال، چسبها و ماستیکهای مخصوص، و روشهای جوشکاری برای اتصال ورقهای فلزی از جمله راهکارهای آببندی مؤثر هستند. سازگاری مصالح آببندی با جنس قطعات زهکشی و عایق رطوبتی سقف از اهمیت بالایی برخوردار است.